Krum
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 726–727-b. — ziyouz.com
Krum (? - 814.13.4) - Birinçi Bulğor podşoligi hukmdori (803—814). U hukmdor Kardamdan keyin taxtga çiqqan. Protobulğor va slavyan zodagonlarini birlaştirgan. Franklar tomonidan Anar xoqonligi tugatilgandan söng (8-a. ning 90-y.lari) — uning şarqiy va jan. yerdari Bulğoriya tarkibiga qöşib olingan (805). Bulğoriyaning kuçayişini xoxlamagan Vizantiya imperatori Nikifor I (802—811) bulğor hukmdori Kardam b-n tuzilgan sulh şartnomasini buzib, 807 y. Bulğoriyaga hujum qilgan. Örtada bir neçta kuçli töqnaşuv va janglar bölib ötgan. 809 y. bulğorlar Serdika ş.ni (hoz. Sofiya) bosib olgan. 811 y. 26 iyulda K. boşçiligidagi bulğorlar Virbiş darasida vizantiyaliklarni tor-mor keltirgan. Boş qömondon imperator Ni-kifor va uning sarkardalari jangda halok bölgan. K. Versinikiya jangi (813 y 22 iyul)da vizantiyaliklarni qayta mağlubiyatga uçratgaç, Adrianopol (Edirne) qöşib olingan. U nafaqat qobiliyatli sarkarda, balki yaxşi davlat taşqilotçisi edi. Uning davrida Bulğoriya mustaqkamlanib, hududi kengaygan. Birinçi umumdavlat qonunlari (Krum qonunlari)ni e'lon qilgan. Konstantinopol qamaliga tayyorgarlik köriş paytida vafot etgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КРУМ (? - 814.13.4) - Биринчи Булғор подшолиги ҳукмдори (803—814). У ҳукмдор Кардамдан кейин тахтга чиққан. Протобулғор ва славян зодагонларини бирлаштирган. Франклар томонидан Анар хоқонлиги тугатилгандан сўнг (8-а. нинг 90-й.лари) — унинг шарқий ва жан. ердари Булғория таркибига қўшиб олинган (805). Булғориянинг кучайишини хохламаган Византия императори Никифор I (802—811) булғор ҳукмдори Кардам б-н тузилган сулҳ шартномасини бузиб, 807 й. Булғорияга ҳужум қилган. Ўртада бир нечта кучли тўқнашув ва жанглар бўлиб ўтган. 809 й. булғорлар Сердика ш.ни (ҳоз. София) босиб олган. 811 й. 26 июлда К. бошчилигидаги булғорлар Вирбиш дарасида византияликларни тор-мор келтирган. Бош қўмондон император Ни-кифор ва унинг саркардалари жангда ҳалок бўлган. К. Версиникия жанги (813 й 22 июль)да византияликларни қайта мағлубиятга учратгач, Адрианополь (Эдирне) қўшиб олинган. У нафақат қобилиятли саркарда, балки яхши давлат ташқилотчиси эди. Унинг даврида Булғория мустақкамланиб, ҳудуди кенгайган. Биринчи умумдавлат қонунлари (Крум қонунлари)ни эълон қилган. Константинополь қамалига тайёргарлик кўриш пайтида вафот этган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.