Ksantogevatlar
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 728-b. — ziyouz.com
Ksantogevatlar (yun. xcanthos — sariq va gennao — tuğaman) — ksantogen kislota ROC(S)SH hosilalari (tuz yoki efirlari). Umumiy formulasi:
RO-C
// \
SR'
R — uglevodorod radikali, R' — metall (tuz) yoki uglevodorod radikali (efir). K. — oq-sariq rangli, qölansa hidli barqaror birikmalar. Kaliy K.i rangli metallar rudasini boyitişda flotoreagent sifatida işlatiladi. K. içida ksantoğevat sellyuloza muhim ahamiyatga ega. Vatriy gidroksid (NaOH) eritmasida suyultirilgan ksantoğevat sellyuloza viskoza deyiladi va u viskoza tolalar va sellofan i.ç.da işlatiladi. K. şuningdek, gerbitsidlar, insektitsidlar, föngitsidlar olişda, surkov moylariga qöşimça, azotli öğitlarta ingibitorlar sifatida qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КСАНТОГЕВАТЛАР (юн. xcanthos — сариқ ва gennao — туғаман) — ксантоген кислота ROC(S)SH ҳосилалари (туз ёки эфирлари). Умумий формуласи:
RO-C
// \
SR’
R — углеводород радикали, R’ — металл (туз) ёки углеводород радикали (эфир). К. — оқ-сариқ рангли, қўланса ҳидли барқарор бирикмалар. Калий К.и рангли металлар рудасини бойитищда флотореагент сифатида ишлатилади. К. ичида ксантоғеват целлюлоза муҳим аҳамиятга эга. Ватрий гидроксид (NaOH) эритмасида суюлтирилган ксантоғеват целлюлоза вискоза дейилади ва у вискоза толалар ва целлофан и.ч.да ишлатилади. К. шунингдек, гербицидлар, инсектицидлар, фўнгицидлар олишда, сурков мойларига қўшимча, азотли ўғитларта ингибиторлар сифатида қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.