Kserks I
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 730-b. — ziyouz.com
Kserks I (qad. forsça Xşayarşan) (?— mil.av.465) — axomaniylar sulolasiga mansub qad. Eron şohi (486—465). Doro I va Kir //ning qizi Atossaning öğli. Axomaniylarga tobe misrliklar qözğoloni (486—484)ni bostirgan. 482 y. bobilliklar qözğolon kötargaç, Bobilni vayron qilgan, Bobil şohi degan unvondan voz keçiş b-n rasman va amalda Bobil davlatini yöq qilib, uni oddiy bir satrapiyata aylantirgan. 480 y. Yunonistonga yuriş qilgan. Ammo 479y. forslar floti ham, quruqlikdagi qöşini ham tor-mor keltirilgan. Bu mağlubiyatlar Axomaniylar davlati tanazzuli jarayonini kuçaytirgan. K. mamlakat yaxlitligini saqlab qoliş maqsadida diniy islohot ötkazgan — mahalliy uruğ-qabila ma'budlariga siğinişni taqiqlab, Axuramazdaga topinişni joriy etgan. U saroy ahli uyuştirgan fitnada öldirilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КСЕРКС I (қад. форсча Хшаяршан) (?— мил.ав.465) — ахоманийлар сулоласига мансуб қад. Эрон шоҳи (486—465). Доро I ва Кир //нинг қизи Атоссанинг ўғли. Ахоманийларга тобе мисрликлар қўзғолони (486—484)ни бостирган. 482 й. бобилликлар қўзғолон кўтаргач, Бобилни вайрон қилган, Бобил шоҳи деган унвондан воз кечиш б-н расман ва амалда Бобил давлатини йўқ қилиб, уни оддий бир сатрапията айлантирган. 480 й. Юнонистонга юриш қилган. Аммо 479й. форслар флоти ҳам, қуруқликдаги қўшини ҳам тор-мор келтирилган. Бу мағлубиятлар Ахоманийлар давлати таназзули жараёнини кучайтирган. К. мамлакат яхлитлигини сақлаб қолиш мақсадида диний ислоҳот ўтказган — маҳаллий уруғ-қабила маъбудларига сиғинишни тақиқлаб, Ахурамаздага топинишни жорий этган. У сарой аҳли уюштирган фитнада ўлдирилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.