Ksilit
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 731–732-b. — ziyouz.com
Ksilit KSILIT, CH2OH (SNON)z CH2OH -köp atomli spirt (pentit). Mol. m. 152,15; rangsiz gigroskopik kristall. Suyuklaniş t-rasi 61—61,5° bölgan beqaror monoklin va suyuqlaniş t-rasi 93—94,5°, qaynaş t-rasi 215—217° bölgan beqaror rombik modifikatsiyasi ma'lum. K. optik nofaol izomer; suvda, metil va etil spirtda, piridinda, sirka kislotada eriydi.; efir, dioksan, uglevodorodlar, butil va propil spirtlarda erimaydi. Kimyoviy xossalarga köra köp atomli spirtlarning vakili. Sanoatda ksilozani qaytarib olinadi. K. va uning 1,4-angidridi (ksilitan) — sellofan qoğoz va atir-upa i. ç.da namlik plastifikatori va stabilizatori, ksiftal alkid smolalar, sirt-faol moddalar, lok, yelim va b. olişda komponent. K. şirin ta'mli (saxarozadan ikki marta şirinroq) bölib, odam organizmiga singmaydi. Qandolatçilik mahsulotlari i.ç.da işlatiladi, şuningdek, diabet va semirişga moyil bemorlarga qand örnida beriladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КСИЛИТ, СН2ОН (СНОН)з СН2ОН -кўп атомли спирт (пентит). Мол. м. 152,15; рангсиз гигроскопик кристалл. Суюкланиш т-раси 61—61,5° бўлган беқарор моноклин ва суюқланиш т-раси 93—94,5°, қайнаш т-раси 215—217° бўлган беқарор ромбик модификацияси маълум. К. оптик нофаол изомер; сувда, метил ва этил спиртда, пиридинда, сирка кислотада эрийди.; эфир, диоксан, углеводородлар, бутил ва пропил спиртларда эримайди. Кимёвий хоссаларга кўра кўп атомли спиртларнинг вакили. Саноатда ксилозани қайтариб олинади. К. ва унинг 1,4-ангидриди (ксилитан) — целлофан қоғоз ва атир-упа и. ч.да намлик пластификатори ва стабилизатори, ксифтал алкид смолалар, сирт-фаол моддалар, лок, елим ва б. олишда компонент. К. ширин таъмли (сахарозадан икки марта ширинроқ) бўлиб, одам организмига сингмайди. Қандолатчилик маҳсулотлари и.ч.да ишлатилади, шунингдек, диабет ва семиришга мойил беморларга қанд ўрнида берилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.