Ksilofon
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 732–733-b. — ziyouz.com
Ksilofon (ksilo... va yun. phone — tovuş) — urma (zarbli) musiqa çolğusi. Yevropada 15-a. dan ma'lum. Taxminlarga köra, K.ning kelib çiqişi Afrika xalqlarida keng tarqalgan marimba, malange, vilangve kabi musiqa çolğulari bilan boğliq. Hozirgi K. 1830- y.larda M. Gözikov tomonidan yaratilgan. 4 qator qilib (yoki klaviatura tarkibida) törtburçak asosga joylaştirilgan hamda xromatik tarz-
da sozlangan çorqirra yoğoç bölaqlaridan iborat. Diapazoni 1,5— 3,5 oktana. K.ning turlari simfonik, opera va estrada orkestrlaridan keng örin olgan: zavonaviy marimbaning har bir yoğoç bölakçasi tagida aks sado beruvçi metall vayçalar örnatilgan, tuba-fonda esa yoğoç bölakçalarini örnida temir vayçalari mavjud. Hozir K.dan yakkanavoz, ansambl, hamda orkestr sozi sifatida keng foydalanilmoqda.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КСИЛОФОН (ксило... ва юн. phone — товуш) — урма (зарбли) мусиқа чолғуси. Европада 15-а. дан маълум. Тахминларга кўра, К.нинг келиб чиқиши Африка халқларида кенг тарқалган маримба, маланге, вилангве каби мусиқа чолғулари билан боғлиқ. Ҳозирги К. 1830- й.ларда М. Гўзиков томонидан яратилган. 4 қатор қилиб (ёки клавиатура таркибида) тўртбурчак асосга жойлаштирилган ҳамда хроматик тарз-
да созланган чорқирра ёғоч бўлақларидан иборат. Диапазони 1,5— 3,5 октана. К.нинг турлари симфоник, опера ва эстрада оркестрларидан кенг ўрин олган: завонавий маримбанинг ҳар бир ёғоч бўлакчаси тагида акс садо берувчи металл вайчалар ўрнатилган, туба-фонда эса ёғоч бўлакчаларини ўрнида темир вайчалари мавжуд. Ҳозир К.дан якканавоз, ансамбль, ҳамда оркестр сози сифатида кенг фойдаланилмоқда.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.