Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Ksilografiya

    Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 732-b. — ziyouz.com

    Ksilografiya (ksilo... va ...grafiya), yoğoç gravyura — yoğoçga işlangan gravyuraning keng tarqalgan eng qad. turi. Bosma şakl (klişe) qölda öyib tayyorlanadi: taxtaning tekis yuzasiga rasm çiziladi, rasmdan böş joylar (zamin)i iskana b-n öyib rasmli sathdan (2—3 mm) çuqurlaştiriladi. Börtma tasvir yuzasiga böyoq surtib nusxa köçiriladi. K. usulida tayyorlangan qolip 15 ming nusxa köçirişga yetadi.

    K.ning 2—böylama K. (daraxtdan böy-lamasiga kesib olingan yoğoçga işlangan) va köndalang K. (daraxtdan köndalangiga kesib olingan yoğoçga işlangan) turi mavjud. Rangtasvir va rangli rasmlardan nusxa köçirganda köpinça köndalang K. işlatiladi.

    K. dastlab Xitoyda (6-a.), 14-a.dan Ğarbiy Yevropada, 16-a.dan Rossiyada qöllanila boşlagan. Rangli K. ham Xitoy (16-a.)da paydo bölgan, ayniqsa, Yaponiyada uzoq va yorqin taraqqiy etgan, yapon rassomlari (Katsusiko Xokusay va b.) rangli K.da ulkan yutuq,larga erişdilar. Ingliz rassomi T. Byuik tomonidan köndalang K. ixtiro qilingaç (1771), Yevropada bu usulda illyustratsiyalar i.ç. keng yölga qöyildi. K. taraqqiyotiga U. Nikolson (Buyuk Britaniya), F. Valloton (Şveysariya), E. Munk (Norvegiya), A. Ostroumova-Lebedeva (Rossiya) va b. katta hissa qöşdilar. Özbekistonlik rassomlar (M. Kagarov, I. Kiriakidi va b.) K. usulida 70-y.lardan ijod qiladi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    КСИЛОГРАФИЯ (ксило... ва ...графия), ёғоч гравюра — ёғочга ишланган гравюранинг кенг тарқалган энг қад. тури. Босма шакл (клише) қўлда ўйиб тайёрланади: тахтанинг текис юзасига расм чизилади, расмдан бўш жойлар (замин)и искана б-н ўйиб расмли сатҳдан (2—3 мм) чуқурлаштирилади. Бўртма тасвир юзасига бўёқ суртиб нусха кўчирилади. К. усулида тайёрланган қолип 15 минг нусха кўчиришга етади.

    К.нинг 2—бўйлама К. (дарахтдан бўй-ламасига кесиб олинган ёғочга ишланган) ва кўндаланг К. (дарахтдан кўндалангига кесиб олинган ёғочга ишланган) тури мавжуд. Рангтасвир ва рангли расмлардан нусха кўчирганда кўпинча кўндаланг К. ишлатилади.

    К. дастлаб Хитойда (6-а.), 14-а.дан Ғарбий Европада, 16-а.дан Россияда қўлланила бошлаган. Рангли К. ҳам Хитой (16-а.)да пайдо бўлган, айниқса, Японияда узоқ ва ёрқин тараққий этган, япон рассомлари (Кацусико Хокусай ва б.) рангли К.да улкан ютуқ,ларга эрищдилар. Инглиз рассоми Т. Бьюик томонидан кўндаланг К. ихтиро қилингач (1771), Европада бу усулда иллюстрациялар и.ч. кенг йўлга қўйилди. К. тараққиётига У. Никольсон (Буюк Британия), Ф. Валлотон (Швейцария), Э. Мунк (Норвегия), А. Остроумова-Лебедева (Россия) ва б. катта ҳисса қўшдилар. Ўзбекистонлик рассомлар (М. Кагаров, И. Кириакиди ва б.) К. усулида 70-й.лардан ижод қилади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.