Ksilollar
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 732-b. — ziyouz.com
Ksilollar (dimetilbenzollar), C6H4(CH3)2 — organik birikmalar. Benzol gomologik qatoridagi aromatik uglevodorodlar, öziga xos hidli suyuqliklar. Mol. m. 106,16. Orto-, meta- va paraksilol izomerdari bor. Toşkömir qoramoyining yengil fraksiyasidan neftni va neft mahsulotlarini piroliz qilib yoki katalizator iştirokida qayta işlab olinadi. Benzolga nisbatan oson alkillanadi, xlorlanadi, sulfolanadi, nitrolanadi. Oksidlanganda sanoat uçun muhim ahamiyatga ega bölgan tereftalat va ftalat kislotalar hosil böladi. Sintetik tolalar, ksilidinlar, plastifikatorlar i.ç.da lok, böyoq va mastikaga erituvçi hamda motor yonilğilariga yuqori oktanli qöşimça sifatida qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КСИЛОЛЛАР (диметилбензоллар), С6Н4(СН3)2 — органик бирикмалар. Бензол гомологик қаторидаги ароматик углеводородлар, ўзига хос ҳидли суюқликлар. Мол. м. 106,16. Орто-, мета- ва параксилол изомердари бор. Тошкўмир қорамойининг енгил фракциясидан нефтни ва нефть маҳсулотларини пиролиз қилиб ёки катализатор иштирокида қайта ишлаб олинади. Бензолга нисбатан осон алкилланади, хлорланади, сульфоланади, нитроланади. Оксидланганда саноат учун муҳим аҳамиятга эга бўлган терефталат ва фталат кислоталар ҳосил бўлади. Синтетик толалар, ксилидинлар, пластификаторлар и.ч.да лок, бўёқ ва мастикага эритувчи ҳамда мотор ёнилғиларига юқори октанли қўшимча сифатида қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.