Kubizm
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 741–742-b. — ziyouz.com
Kubizm (kub sözidan) — Yevropa tasviriy san'ati (köproq rangtasvir) dagi modernistik oqim; 20-a. 1-çoragida yuzaga kelgan. Dastlab Fransiyada paydo bölgan (1908—10). K. san'atning realistik an'analaridan voz keçib, hajmli şakllarni loyihalaş vazifasini birinçi öringa qöyadi. Namoyandalari P. Pikasso, J. Brak, X. Gris, J. Gri va b. Narsalar dunyosi handasiy hajm (kub, şar, silindr, konus)larning oddiy majmui körinişlarida tasvirlanadi. Tekis yuzada ziç joylaşgan qirrali hajmlar relyefga öxşab ketadigan şakl hosil qiladi, bunda ranglar ayrim qirralarni ajratib şaklni maydalabkörsatadi. P. Pikassoning dramatik butunlikkaça kötarilgan asarlarida K. ning hissiy obrazli xususiyatlari közga taşlanadi. Köplab yirik realist rassomlar D. Rivero, R. Guttuzo va boşqalar K. ta'sirini yengib ötgan.
K. özidan keyingi formalistik oqimlarga ta'sir etgan (köp holdarda abstrakt san'atta ötiş bosqiçini ötagan).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КУБИЗМ (куб сўзидан) — Европа тасвирий санъати (кўпроқ рангтасвир) даги модернистик оқим; 20-а. 1-чорагида юзага келган. Дастлаб Францияда пайдо бўлган (1908—10). К. санъатнинг реалистик анъаналаридан воз кечиб, ҳажмли шаклларни лойиҳалаш вазифасини биринчи ўринга қўяди. Намояндалари П. Пикассо, Ж. Брак, X. Грис, Ж. Гри ва б. Нарсалар дунёси ҳандасий ҳажм (куб, шар, цилиндр, конус)ларнинг оддий мажмуи кўринишларида тасвирланади. Текис юзада зич жойлашган қиррали ҳажмлар рельефга ўхшаб кетадиган шакл ҳосил қилади, бунда ранглар айрим қирраларни ажратиб шаклни майдалабкўрсатади. П. Пикассонинг драматик бутунликкача кўтарилган асарларида К. нинг ҳиссий образли хусусиятлари кўзга ташланади. Кўплаб йирик реалист рассомлар Д. Риверо, Р. Гуттузо ва бошқалар К. таъсирини енгиб ўтган.
К. ўзидан кейинги формалистик оқимларга таъсир этган (кўп ҳолдарда абстракт санъатта ўтиш босқичини ўтаган).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.