Kuç

Kuç (mexaniqada) — berilgan jismga boşqa jismlar tomonidan körsatilayotgan mexaniq ta'sirning miqdori va yönalişini ifodalovçi kattalik. Jismga körsatiladigan ta'-sir 2 xil hodisani — jismning tezligini özgartirişi yoki uning defor-matsiyalanişini vujudga keltirişi mumkin. Ikkala hodisada yuzaga kelgan tezlaniş yoki deformatsiya miqdorini ölçaş orqali ta'sir etayotgan kuçni aniqlaş mumkin. Kuçning dinamik va statik ölçaş usullari mavjud. Nyu-tonning ikkinçi qonuniga muvofiq, jismga ta'sir etayotgan kuç Ğ jism massasi t b-n uning tezlanişi a köpaytmasiga teng: Ğ = ta. Guk qonuniga asosan, elastik deformatsiyalarda, mas, prujiva yoki sterjenning çuzilişi (siqilişi)da vujudga ke-luvçi deformatsiyalaniş kattaligi x ta'sir etayotgan kuçga proporsional:

Ğ = — Kx, bunda K — prujiva yoki

sterjen bikrligi. Ikki jismning bir-biriga körsatayotgan har qanday ta'siri özaro ta'sir harakatiga ega bölpb, ularning bir-birlariga ta'sir kuçlari doimo kattaligi jihatdan teng va yönalişi jihatdan qarama-qarşi-dir. Kuç birligi qilib, massasi 1 kg bölgan jismga 1m/s2 tezlaniş beradigan kuç qabul qilingan va I. Nyuton şarafiga nyuton deb atalagan. N b-n belgilanadi: 1N = 1 kg m/s2.