Kuçtegin Pahlavon
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 819–820-b. — ziyouz.com
Kuçtegin Pahlavon (13 a.) -Xorazmşohlar davlati harbiy arboblaridan biri. Möğullar istilosi davrida Marv mudofaasi raxbari. Möğullar Marvni 1221 y. 25 fev.da bosib olganlar va şahar hokimligiga amir Diyo-ad-Din Alini, şmxvalikka — möğul Bormasni tayinlaşgan. 1221 y. 7 noyab. da Marv aholisi qözğolon kötarib Bormasni quvib yuborgan, Diyo-ad-Din Ali bu paytda şaharda bölmagan. U qözğolonçilar tarafini olmagan va Marvga K.P. kelişi b-n möğullar to-moniga ötib ketgan va Murğ qal'asiga berkingan. K.P. şahar mudofaa devorlarini qayta tiklagan, Murğob daryosidagi töğonni ta'mirlagan. Şundan söng u Diyo-ad-Din Alini bartaraf etgan. Möğullar katta kuç b-n kelib qözğolonni bostirgan. K.P. ming kişilik qöşini b-n Marvni tark etgan. U Buxoroga yöl olgan, Jayxundan ötganda möğullarga tösatdan hujum qilib, ularning boşliqlarini (şixvasini) öldirgan. Şundan söng möğullar unga qarşi 10 ming kişilik otliq qöşin taşlagan. Sangbast qişloği yonidagi jangda K.P. möğullardan yengilgaç, Sabzavorga ketgan. Sabzavorda Elçi Paxlavonning öğli Ekanqu b-n uçraşib, u b-n birga Inonçxonga qöşilgan. Ularning orqalaridan quvib kelgan möğul qöşinidan Jurjon jangi (1222) da mağlubiyatga uçragan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КУЧТЕГИН ПАҲЛАВОН (13 а.) -Хоразмшоҳлар давлати ҳарбий арбобларидан бири. Мўғуллар истилоси даврида Марв мудофааси рахбари. Мўғуллар Марвни 1221 й. 25 фев.да босиб олганлар ва шаҳар ҳокимлигига амир Диё-ад-Дин Алини, шмхваликка — мўғул Бормасни тайинлашган. 1221 й. 7 нояб. да Марв аҳолиси қўзғолон кўтариб Бормасни қувиб юборган, Диё-ад-Дин Али бу пайтда шаҳарда бўлмаган. У қўзғолончилар тарафини олмаган ва Марвга К.П. келиши б-н мўғуллар то-монига ўтиб кетган ва Мурғ қалъасига беркинган. К.П. шаҳар мудофаа деворларини қайта тиклаган, Мурғоб дарёсидаги тўғонни таъмирлаган. Шундан сўнг у Диё-ад-Дин Алини бартараф этган. Мўғуллар катта куч б-н келиб қўзғолонни бостирган. К.П. минг кишилик қўшини б-н Марвни тарк этган. У Бухорога йўл олган, Жайхундан ўтганда мўғулларга тўсатдан ҳужум қилиб, уларнинг бошлиқларини (шихвасини) ўлдирган. Шундан сўнг мўғуллар унга қарши 10 минг кишилик отлиқ қўшин ташлаган. Сангбаст қишлоғи ёнидаги жангда К.П. мўғуллардан енгилгач, Сабзаворга кетган. Сабзаворда Элчи Пахлавоннинг ўғли Эканқу б-н учрашиб, у б-н бирга Инончхонга қўшилган. Уларнинг орқаларидан қувиб келган мўғул қўшинидан Журжон жанги (1222) да мағлубиятга учраган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.