Kundal
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 784-b. — ziyouz.com
Kundal — 1) amaliy bezak san'atida börtma bezak yaratiş usuli; şu usulda yaratilgan bezak (vaqş) ham K. deb ataladi. Me'morlikda bezatilayotgan sath (devor)ga qizil kesak loy bir neça marta surtilib, börtma şakl hosil qilinadi, söng möyqalam b-n bezak şakl böyoq va zarhal qoplab böyaladi; şuningdek, oltin plastinka (yap-rokça)lar qoplab işlangan börtma vaqşlar ham K. deb ataladi. 14—15-a.larda binolarni bezaşda K. usulidan foydalanilgan. Mas, Samarqand (Boği Dilkuşo, Amir Temur maqbarasi va b.), Buxoro (Baland masjid va b.)dagi binolarda K.ning jozibador namunalari saqlangan. Hoz. me'morlikdagi şarqova bezaklarda ham K. keng qöllanadi. K. kaştadözlik (jumladan, zardözlik)da bezatilayotgan buyum sirtiga töşama (mato, karton va b.) qö-yib, ustidan ip, ipak, zar iplar b-n kaşta tikib hosil qilinadi; 2) zar ip qöşib töqilgan qimmatbaho şoyi mato; gullari xilma-xil va rang-barang; uşbu matodan tayyorlangan liboslar ham K. deb atalgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КУНДАЛ — 1) амалий безак санъатида бўртма безак яратиш усули; шу усулда яратилган безак (вақш) ҳам К. деб аталади. Меъморликда безатилаётган сатҳ (девор)га қизил кесак лой бир неча марта суртилиб, бўртма шакл ҳосил қилинади, сўнг мўйқалам б-н безак шакл бўёқ ва зарҳал қоплаб бўялади; шунингдек, олтин пластинка (яп-рокча)лар қоплаб ишланган бўртма вақшлар ҳам К. деб аталади. 14—15-а.ларда биноларни безашда К. усулидан фойдаланилган. Мас, Самарқанд (Боғи Дилкушо, Амир Темур мақбараси ва б.), Бухоро (Баланд масжид ва б.)даги биноларда К.нинг жозибадор намуналари сақланган. Ҳоз. меъморликдаги шарқова безакларда ҳам К. кенг қўлланади. К. каштадўзлик (жумладан, зардўзлик)да безатилаётган буюм сиртига тўшама (мато, картон ва б.) қў-йиб, устидан ип, ипак, зар иплар б-н кашта тикиб ҳосил қилинади; 2) зар ип қўшиб тўқилган қимматбаҳо шойи мато; гуллари хилма-хил ва ранг-баранг; ушбу матодан тайёрланган либослар ҳам К. деб аталган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.