Kungaboqar kapalagi
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 783-b. — ziyouz.com
Kungaboqar kapalagi KUNGABOQAR KAPALAGI, kungaboqar kuyasi (Homoeosoma nebulella Hb.) — parvova kapalaqlar oilasiga mansub kapalak, kungaboqarumtg xavfli zararkuvandasi. Yevropa, Kiçik va Janubi-Şarqiy Osiyo, Ğarbiy Sibir, Qozoğiston va Örta Osiyoda uçraydi. Qanotlari yoyilganda 20—27 mm, oldingi kanoti oç kulrang, qanotining örtasida 4 ta qora rang nuqtasi bor; keyingi qanoti oldingisinikiga qaraganda kengroq, oqiş, qanotining tomirlari qoramtir. Qurtining öz. 17 mm, oç kulrang, tanasining ustki tomonida 3 ta jigarrang çiziği bor.
Oxirgi yoşdagi qurti tuproqning xaydov qatlamida yupqa pilla içida qişlab çiqadi. Bahorda qurt ğumbakdan uçib çiqqan kapalaqlar dastlab murakkabguldoşlarga mansub begona ötlarga, gullaş davrida kungaboqarga ötadi, bir kapalak kungaboqar savatçasiga 200— 300 tagaça tuxum qöyadi. Tuxumdan 4—5 kundan söng qurt çiqadi va qurtlari 3 yoşgaça gul, söngra uruğ içiga kirib pista mağzi b-n ovqatlanadi. Qurtining rivojlaniş davri 2— 3,5 hafta davom etadi, 4-yoşdagi qurtlar ösimlikdan yerga tuşib, tuproq orasiga kiradi va şu joyda pillaga öralib, kelasi yil köklamgaça diapauza holatida böladi. Bir yilda 2 avlod beradi.
Kuraş çoralari: kungaboqarning zararkunandaga çidamli (pistasi pöçoği qattiq — «zirhli») navlarini ekiş; hosil yiğib olingandan söng kungaboqar ekilgan maydonlarni çuqur şudgorlaş (qişlovçi ğumbaqlari öladi), begona ötlarni yöqotiş; insektitsidlar purkaş.
Zuhra Saidona.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КУНГАБОҚАР КАПАЛАГИ, кунгабоқар куяси (Homoeosoma nebulella Hb.) — парвова капалақлар оиласига мансуб капалак, кунгабоқарумтг хавфли зараркувандаси. Европа, Кичик ва Жануби-Шарқий Осиё, Ғарбий Сибирь, Қозоғистон ва Ўрта Осиёда учрайди. Қанотлари ёйилганда 20—27 мм, олдинги каноти оч кулранг, қанотининг ўртасида 4 та қора ранг нуқтаси бор; кейинги қаноти олдингисиникига қараганда кенгроқ, оқиш, қанотининг томирлари қорамтир. Қуртининг ўз. 17 мм, оч кулранг, танасининг устки томонида 3 та жигарранг чизиғи бор.
Охирги ёшдаги қурти тупроқнинг хайдов қатламида юпқа пилла ичида қишлаб чиқади. Баҳорда қурт ғумбакдан учиб чиққан капалақлар дастлаб мураккабгулдошларга мансуб бегона ўтларга, гуллаш даврида кунгабоқарга ўтади, бир капалак кунгабоқар саватчасига 200— 300 тагача тухум қўяди. Тухумдан 4—5 кундан сўнг қурт чиқади ва қуртлари 3 ёшгача гул, сўнгра уруғ ичига кириб писта мағзи б-н овқатланади. Қуртининг ривожланиш даври 2— 3,5 ҳафта давом этади, 4-ёшдаги қуртлар ўсимликдан ерга тушиб, тупроқ орасига киради ва шу жойда пиллага ўралиб, келаси йил кўкламгача диапауза ҳолатида бўлади. Бир йилда 2 авлод беради.
Кураш чоралари: кунгабоқарнинг зараркунандага чидамли (пистаси пўчоғи қаттиқ — «зирҳли») навларини экиш; ҳосил йиғиб олингандан сўнг кунгабоқар экилган майдонларни чуқур шудгорлаш (қишловчи ғумбақлари ўлади), бегона ўтларни йўқотиш; инсектицидлар пуркаш.
Зуҳра Саидона.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.