Kunjara

Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 785-b. — ziyouz.com

Kunjara — moyli ekinlar (ğöza, kungaboqar, makkajöxori, soya, vaşa, ziğir, kunjut va b.) uruğlaridan moy ajratilganidan keyin olinadigan qöşimça mahsulot; yoğ va proteinga boy konsentrlangan ozuqa. 100 kg çigit K.sida örtaça 110 ozuqa birligi va 31,9 kg hazm böladigan protein bor (kungaboqar K.sida tegişliça 108,8 va 37,2). K. tarkibida 4—7% yoğ böladi. Aminokislotalar tarkibiga va biokimyoviy qimmatiga köra, K. oqsillari don ekinlari oqsillaridan ustunlik qiladi, ularda, şuningdek, kaliy, kalsiy va fosfor köproq. Lekin karotin ham V guruhiga kiruvçi vitaminlarga boy. Standart K. çet aralaşmalardan toza, bir turli, moğorlamagan böladi. Namligi 12% dan yuqori bölmasligi lozim (undan ortiq bölganda moğorlaydi va qizib ketadi). Barça q.h. hayvonlariga quruq yoki namlangan holda boşqa yemlarga aralaştirib va aralaş yem tarkibida beriş mumkin. Ayrim K. turlari tarkibida zaharli yoki mahsulot sifatini yomonlaştiradigan moddalar böladi. Paxta çigitida va K.si tarkibidagi gossipol mollarni zaharlaşi mumkin.

K. va şrotlarning proteini q.x. hayvonlarining barça turlari va parrandalar uçun hayotiy zarur aminokislotalar manbaidir, ayniqsa, soya K. si lizinga boy. Çigit K.si soğin sigirlar va bördoqiga boqilayotgan qoramollarga bir sutkada 2,5—3 kg, buzoqlarga 3—4 oylikdan köpi b-n 100 g, otlarga 2 kg gaça, qöylarga 200 g, böğoz mollarga 0,5— 1,0 kg beriladi.

Rözimat Hamroqulov.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

КУНЖАРА — мойли экинлар (ғўза, кунгабоқар, маккажўхори, соя, ваша, зиғир, кунжут ва б.) уруғларидан мой ажратилганидан кейин олинадиган қўшимча маҳсулот; ёғ ва протеинга бой концентрланган озуқа. 100 кг чигит К.сида ўртача 110 озуқа бирлиги ва 31,9 кг ҳазм бўладиган протеин бор (кунгабоқар К.сида тегишлича 108,8 ва 37,2). К. таркибида 4—7% ёғ бўлади. Аминокислоталар таркибига ва биокимёвий қимматига кўра, К. оқсиллари дон экинлари оқсилларидан устунлик қилади, уларда, шунингдек, калий, кальций ва фосфор кўпроқ. Лекин каротин ҳам В гуруҳига кирувчи витаминларга бой. Стандарт К. чет аралашмалардан тоза, бир турли, моғорламаган бўлади. Намлиги 12% дан юқори бўлмаслиги лозим (ундан ортиқ бўлганда моғорлайди ва қизиб кетади). Барча қ.ҳ. ҳайвонларига қуруқ ёки намланган ҳолда бошқа емларга аралаштириб ва аралаш ем таркибида бериш мумкин. Айрим К. турлари таркибида заҳарли ёки маҳсулот сифатини ёмонлаштирадиган моддалар бўлади. Пахта чигитида ва К.си таркибидаги госсипол молларни заҳарлаши мумкин.

К. ва шротларнинг протеини қ.х. ҳайвонларининг барча турлари ва паррандалар учун ҳаётий зарур аминокислоталар манбаидир, айниқса, соя К. си лизинга бой. Чигит К.си соғин сигирлар ва бўрдоқига боқилаётган қорамолларга бир суткада 2,5—3 кг, бузоқларга 3—4 ойликдан кўпи б-н 100 г, отларга 2 кг гача, қўйларга 200 г, бўғоз молларга 0,5— 1,0 кг берилади.

Рўзимат Ҳамроқулов.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.