Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Kurçatov Igor Vasilyeviç

    Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 807-b. — ziyouz.com

    Kurçatov Igor Vasilyeviç [1902.30.12 (1903.12.1), Sim ş., hozirgi Çelyabinsk viloyati Aşa tumani —1960.7.2, Moskva] — rus fizik olimi, akad. (1943). Atom fani va texnikasining taşkilotçilaridan biri. Qrim un-tini tugatgan(1923). 1925 y. dan Leninfad fizika-texnika in-tida A. F. Ioffe rahbarligida işlay boşlagan. 1943 i. da lab. taşkil etib, unga rahbarlik qilgan (keyinçalik bu lab. SSSR FA Atom energiyasi in-tiga aylantirilgan). Ilmiy işini dielektriklar tabiatini örganişdan boşladi. Segnet tuzining elektr xossalarini örganib, segnetoelektriklar nazariyasiga asos soldi. 1933 y. dan atom yadrosi fizikasi masalalari b-n şugullanib, sun'iyradioaktiv izotoplar yadro izomeriyasi hodisasini (1935), rus olimlari K. A. Petrjak, G. N. Flyorov b-n birgalikda uran-235 ning öz-özidan bölinişini kaşf qildi (1940). K. rahbarligida Moskvada siklotron (1944), Yevropada birinçi atom reaktori (1946), birinçi sovet atom bombasi (1949) va dunyoda birinçi termoyadro bombasi (1953), dunyoda birinçi atom elektr stansiyasi (1954) yaratildi va boşqariladigan termoyadro sintezi muammolariga oid tadqiqotlar qilişga kirişa boşlandi. K. taşabbusi b-n Özbekistonda Özbekiston FA Yadro fizikasi instituti taşqil qilingan.

    Ad.: Golovin I. N., I. V. Kurçatov, M., 1967; As ta şe n kov P . T., Akademik I. V. Kurçatov, M., 1971.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    КУРЧАТОВ Игорь Васильевич [1902.30.12 (1903.12.1), Сим ш., ҳозирги Челябинск вилояти Аша тумани —1960.7.2, Москва] — рус физик олими, акад. (1943). Атом фани ва техникасининг ташкилотчиларидан бири. Қрим ун-тини тугатган(1923). 1925 й. дан Ленинфад физика-техника ин-тида А. Ф. Иоффе раҳбарлигида ишлай бошлаган. 1943 и. да лаб. ташкил этиб, унга раҳбарлик қилган (кейинчалик бу лаб. СССР ФА Атом энергияси ин-тига айлантирилган). Илмий ишини диэлектриклар табиатини ўрганишдан бошлади. Сегнет тузининг электр хоссаларини ўрганиб, сегнетоэлектриклар назариясига асос солди. 1933 й. дан атом ядроси физикаси масалалари б-н шугулланиб, сунъийрадиоактив изотоплар ядро изомерияси ҳодисасини (1935), рус олимлари К. А. Петржак, Г. Н. Флёров б-н биргаликда уран-235 нинг ўз-ўзидан бўлинишини кашф қилди (1940). К. раҳбарлигида Москвада циклотрон (1944), Европада биринчи атом реактори (1946), биринчи совет атом бомбаси (1949) ва дунёда биринчи термоядро бомбаси (1953), дунёда биринчи атом электр станцияси (1954) яратилди ва бошқариладиган термоядро синтези муаммоларига оид тадқиқотлар қилишга кириша бошланди. К. ташаббуси б-н Ўзбекистонда Ўзбекистон ФА Ядро физикаси институти ташқил қилинган.

    Ад.: Головин И. Н., И. В. Курчатов, М., 1967; Ас та ше н ков П . Т., Академик И. В. Курчатов, М., 1971.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.