Kurmak
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 800-b. — ziyouz.com
Kurmak (Echinochloa macrocopa Vasing) — boşoqdoşlar oilasiga mansub begona öt turkumi; uning 2 turi — şolisimon K. (devkurmak, govkurmak — Ye. oryzoides) va qora K. (şamak — Ye. crusgallii) turlari mavjud. Bu 2 tur bir yillik begona öt, böyi 50—150 sm, poyasi tik ösadi, silindrsimon, böğimli, böğim oralari ğovak, barglari oddiy, barg bandi uzun tukçalar b-n qoplangan, poyada ğilof hosil qilib örnaşadi. Gullari mayda, rangsiz, gulqörğoni yöq, töpgullari rövak, söta, boşoq va panjasimon tuzilgan böladi. Devkurmak Uzoq Şarq, Örta Osiyoda şoli ekinzorlarida ösadi, şoli b-n barobar yetiladi. Doni tariqdan yirik, uruğini şolidan ajratib oliş qiyin. Şamak esa, çöl, adir, toğ hududlarida qurğoqçilikka çidamli ekinlar orasida, sernam yerdarda, asosan, ariq böylarida, ekinlar orasida uçraydi. Iyun — sent. oylarida gullab, uruğlaydi.
Kuraş çoralari : uruğlikni don tozalaş maşivalarida tozalaş, dala atrofidagi begona ötlarni yöqotiş; almaşlab ekiş, çirigan göngdan foydalaniş; gerbitsidlarni qöllaş.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КУРМАК (Echinochloa macrocopa Vasing) — бошоқдошлар оиласига мансуб бегона ўт туркуми; унинг 2 тури — шолисимон К. (девкурмак, говкурмак — Е. oryzoides) ва қора К. (шамак — Е. crusgallii) турлари мавжуд. Бу 2 тур бир йиллик бегона ўт, бўйи 50—150 см, пояси тик ўсади, цилиндрсимон, бўғимли, бўғим оралари ғовак, барглари оддий, барг банди узун тукчалар б-н қопланган, пояда ғилоф ҳосил қилиб ўрнашади. Гуллари майда, рангсиз, гулқўрғони йўқ, тўпгуллари рўвак, сўта, бошоқ ва панжасимон тузилган бўлади. Девкурмак Узоқ Шарқ, Ўрта Осиёда шоли экинзорларида ўсади, шоли б-н баробар етилади. Дони тариқдан йирик, уруғини шолидан ажратиб олиш қийин. Шамак эса, чўл, адир, тоғ ҳудудларида қурғоқчиликка чидамли экинлар орасида, сернам ердарда, асосан, ариқ бўйларида, экинлар орасида учрайди. Июнь — сент. ойларида гуллаб, уруғлайди.
Кураш чоралари : уруғликни дон тозалаш машиваларида тозалаш, дала атрофидаги бегона ўтларни йўқотиш; алмашлаб экиш, чириган гўнгдан фойдаланиш; гербицидларни қўллаш.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.