Kuvayt
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 745–748-b. — ziyouz.com
Kuvayt KUVAYT, Kuvayt Davlati (Davlat al-Kuvayt) — Arabiston ya. o.da, Fors qöltiğining şim.-ğarbiy sohilidagi davlat. Mayd. 17,8 ming km2. Aholisi 2,04 mln. kişi (2001). Poytaxti — Quvayt ş. Ma'muriy jihatdan 3 viloyatga bölinadi.
Davlat tuzumi. K. —konstitutsiyali movarxiya. Amaldagi konstitutsiyasi 1962 y. 16 noyab.da qabul qilingan. Davlat boşliği — amir (1977 y.dan şayx Jobir al-Ahmad al-Jobir as-Saboh). Qonun çiqaruvçi hokimiyatni amir va parlament — Milliy majlis, ijroiya hokimiyatni amir va Vazirlar Kengaşi (hukumat) amalga oşiradi. Tabiati. Yer yuzasining köp qismi ğarbdan şarqqa pasayib boruvçi plato. Fors qöltiğining sohili botqoqli pasttekislik. K. hududi Afrika— Arabiston platformasining şim.-şarqida. Basra—Kuvayt sineklizasida joylaşgan. Iqlimi quruq, tropik iqlim. Yanv. ning t-rasi 11°, iyulniki 34°. Yillik yoğin 100—150 mm. Landşafta: şim. qismida toşloq, markaziy va jan. qismiga tomon qumli çöl b-n almaşinib boradi. Ösimlik kam, tuproği böz tuproq.
Aholisining 90% ga yaqini arablar, ularning yarmidan köpi muhojirlar. Köçmançi badaviylar, hindistonlik va pokistonliklar, eronliklar ham yaşaydi. Rasmiy tili — arab tili. Dini — islom dini. Aqolining 96% şaharlarda yaşaydi. Yirik şaharlari: Kuvayt va Al-Ahmadi.
Tarixi. Mil. av. 3-ming yillikkaça K. hududi Bobil, Ossuriya va Eron davlatlari tarkibiga kirgan. Undan keyingi davrlarda esa turli davlatlar örtasida talaş bölib keldi.
7-a. dan K. arab xalifaligi, 16-a.dan Usmonli turk saltanati tarkibida. 18-a. örtalaridan K.da hokimiyat as-Saboh sulolasi şayxlari qölida. 18-a. ning 60-y. laridan K.ga Britaniyaning Ost-Indiya kompaniyasi kirib kela boşladi. 1899 y. dan K. amalda Buyuk Britaniya tasarrufiga ötdi. K. xalqining kuraşi natijasida 1961 y. 19 iyunda K. mustaqillikka erişdi. Hukumat bir neça ilğor islohot ötkazdi. Mamlakatda siyosiy hayot faollaşib, 1967 y.da K. kasaba uyuşmalari federatsiyasi tuzildi. K. hukumati ijobiy betaraflik, hamma mamlakatlar b-n hamkorlik qiliş siyosatini rasmiy ravişda e'lon qildi. 1990 y. 2 avg.da Iroq K. ni bosib olib, öz viloyati deb e'lon qildi. BMT Xavfsizlik Kengaşining qaroriga binoan, 29 mamlakatdan iborat koalitsiya kuçlari K. ni 1991 y. 26 fev.da butunlay ozod qildi.
K. 1963 y. dan BMT a'zosi. ÖzR b-n diplomatiya munosabatlarini 1994 y. 8 iyulda örnatgan. Milliy bayrami — 25 fev. — Milliy kun (1961).
Siyosiy partiyalari va kasaba uyuşmalari. K.da siyosiy partiyalar faoliyati taqiqlangan. K. demokratik forumi, muxolifatdagi partiya, 1991 y. 7 muxolifat guruhining birlaşuvi natijasida tuzilgan. K. işçilari umumiy federatsiyasi kasaba uyuşmasi 1967 y. dek. da tuzilgan. Arab kasaba uyuşmalari xalqaro konfederatsiyasi va Jahon kasaba uyuşmalari federatsiyasi a'zosi.
Xöjaligi. 2-jahon uruşigaça K. iqtisodiyotining asosiy tarmoği köçmançi çorvaçilik, sohilda esa dengiz jonivorlarini ovlaş bölgan, aholining bir qismi savdo-sotiq va, xususan, marvarid savdosi b-n şuğullangan. Uruşdan keyin boy neft konlari negizida neft kaziş sanoati rivojlandi. 1970-y.larga kelib yalpi milliy mahsulotning salkam 60%, valyuta tuşumining 94% neft sanoatiga töğri keldi. Iroq agressiyasi K. iqtisodiyotiga, ayniqsa, neft konlariga katta zarar yetkazdi. Ammo 1993 y. dayoq neft eksportidan olingan mablağ uruşdan avvalgi darajadan oşib 9,9 mlrd. va 1994 y. 11,2 mlrd. dollarni taşkil etdi. K.da neftdan olinadigan daromadlarning 10% «Kelgusi avlodlar jamğarmasi»ga ötkaziladi. Asosiy neft konlari: Al-Burkon, Al-Makva, Vafra, Ahmadi. Yiliga 25 mln. tonva neftni qayta işlab oladigan 3 ta z-d mavjud. Tabiiy gaz ham qazib olinadi. Şuningdek, kimyo (kimyoviy öğit, ammiak, oltingugurt, kaustik soda, böyoq), kemasozlik, metall işlaş (quvur, akkumulyator), oziq-ovqat, quriliş aşyolari sanoati (sement, ğişt, çerepitsa va b.) i.ç. kabi tarmoqlari ham rivojlangan. Elektr st-yalar, dengiz suvini çuçitadigan qurilmalar bor. Temir-tersakdan metall eritadigan, neft sanoati uskunalarini, rözğor elektr va radio asboblarini ta'mirlaydigan korxonalar, hunarmandçilik ustaxonalari ham mavjud. 90-y.larda neft sanoati yalpi içki maxsulotning 42% ni, boşqa sanoat tarmoqlari 14,5%, q. x. esa 0,3% ni taşqil etdi. 1 y.da örtaça 16,8 mlrd. kVt-soat elektr energiyasi hosil qilinadi.
K- x.da hamon köçmançi çorvadorlik ustun. Vohalarda xurmo, buğdoy, arpa, sabzavot yetiştiriladi. Umuman, mamlakat xududining atigi 1 % q. x. ga yaroq-li. Bu aholinig q.x. mahsulotlariga ehtiyojining 50% nigiva qondiradi. Oziq-ovqatning köp qismi çetdan keltiriladi. Baliqovlaş aholi ehtiyojining 25% ni qondiradi. K.da temir yöl yöq. Avtomobil yöllari öz. — 4 ming km dan ortiq. Dengiz transporta, ayniqsa, tankerdar katta ahamiyatga ega. Asosiy dengiz portlari: Şuvayx (Kuvayt), Aş-Şuayba, Mino-al-Ahmadi. Çetga neft va neft mahsulotlari, kimyoviy öğit, suyultirilgan gaz, asbest quvurlar, sement va b. çiqaradi. Çetdan maşina va asbob-uskuna, transport vositalari, quriliş aşyolari, metall va metall buyumlar, oziq-ovqat keltiradi. K.ning bir qança mamlakatlardagi sarmoyalarning katta qismi köçmas mulkka aylantirilgan. Jumladan, Gollandiya va Daniyada K. ga karaşli neftni qayta işlaş z-dlari, Yevropadagi 9 davlatda 5117 avtomobil yoqilğisini quyiş tarmoqlari mavjud. Bundan taşqari, Angiyaning «Britiş petrolium», «Midlend», Germaniyanig «Daymler bens», «Folksfagen», «Simens», Ispaniyaning «Taras», Fransiyaning «Pariba» kabi yirik kompaniya va banklari hissadoridir. «Santa-Fe» xalqaro neft kompaniyasi K. ning töla xususiy mulki hisoblanadi. Asosiy savdo mijozlari: Yaponiya, AQŞ, Yevropa Itti-foqi mamlakatlari, Xitoy, arab mamlakatlari. Pul birligi — Kuvayt dinori.
Tibbiy xizmati, maorifi va ilmiy muassasalari. Vraçlar K. davlat un-tida va çet ellarda tayyorlanadi. Davlat öquv yurtlarida barça turdagi ta'lim bepul. Xususiy maktablar ham bor. Boşlanğiç maktabda öqiş muddati — 4 y., oraliq maktabda 4 y. va örta maktabda 4 y. Boşlanğiç va oral i q maktablarda 6— 14 yoşdagi bolalarning öqişi majburiy. Mamlakatda 1 oliy öquv yurti — K. davlat un-ti (1966 y.da asos solingan) mavjud. Ilmiy muassasalari: K. ilmiytadqiqot in-ti (1967), q. x. tajriba st-yasi (1953), Arab rejalaştiriş in-ti (1966)— hammasi Kuvayt ş.da. K. markaziy kutubxonasi (1936), un-t kutubxonasi, Kuvayt ş.da K. muzeyi va tabiiy-tarixiy muzey bor.
Matbuoti, radioeşittirişi va telekörsatuvi. K. da bir neça gaz. va jur. naşr etiladi. Eng muhimlari: «Al-Anba» («Xabarlar», arab tilidagi kundalik gaz., 1976 y.dan), «Arab tayme» («Arab vaqti», ingliz tilidagi gaz., 1977 y.dan), «Al-Vatan» (arab tilidagi kundalik gaz., 1974 y.dan), «Al-Jamahir» («Omma», arab tilidagi kundalik gaz., 1984 y.dan), «Al-Kabas» («Bilim», arab tilidagi kundalik gaz., 1972 y.dan), «Kuvayt tayme» («Kuvayt vaqti», ingliz tilidagi kundalik gaz., 1961 y.dan), «Ar-Risola» («Maktub», arab tilidagi haftalik gaz., 1961 y. dan), «As-Siyosa» («Siyosat», arab tilidagi kundalik gaz., 1965 y.dan), «Al-Xadaf» («Maqsad», arab tilidagi haftalik gaz., 1961 y.dan), «Al-Amal» («Işçi», haftalik jur.), «Al-Arabi» («Arab», oynoma, 1958 y.dan), «Al-Kuvayti» («Kuvaytlik», haftalik jur., 1961 y.dan), «At-Talia» («Ilgor», haftanoma, 1962 y.dan). K. axborot agentligi (KUVA) 1976 y.da tuzilgan. K. radioeşittiriş xizmati 1951 y., televideniyesi 1961 y. taşqil etilgan.
Me'morligi va tasviriy san'ati. Faylaka o.dan qad. ibodatxona vayronasi, jez haykalçalar, ioniy kolonnali Satir ibodatxonasi, keramika buyumlari topilgan (mil. av. 3-a.). Kuvayt ş. ning eski uylari 1—2 qanatli bölib, toş va loydan işlangan hamda taşqi (devon) va içki (haram)ga ajratilgan. Gumbazli 1 va 2 minorali jome masjidlar (Katta masjid, as-Suk va b.) qurilgan. 1950—60 y.larda şahar qayta qurildi. Sanoat inşootlari barpo etildi. Köp qanatli uylar qurilib, köçalar kökalamzorlaştirildi. Temir-beton va oynadan qurilayotgan köp qanatli uylar koşinli, şişaband. Xalq ustalarining san'ati bezak buyumlarda (yoğoç kosa, şişa munçoqlar, qimmatbaho toş közli özuklar, kumuş yoki qörğoşin qoplab vaqşlangan çilimlar va b.) közga taşlanadi.
Musiqasi arab musiqa san'ati b-n bevosita boğlangan. Hanaskorlik musiqa san'ati rivojlangan. Çet elda öqib kelgan musiqa mutaxassislari maktablarda daryo beradi va hanaskorlar orkestrini taşqil qiladi. Yirik milliy professioval orkestr — radio va televideniye orkestri bor. Unga mahalliy bastakorlar musiqa yozib beradi.
Teatri. 1957 y. Xalq, teatri tuzildi. 1959 y.dan Arab teatri işlay boşladi. Uning repertuarini Misr va mahalliy mualliflar pyesalari boyitib keldi. 1964 y. truppani miyerlik rej. Zakiy Tölaymat boşqarib, arab pyesalarini sahnalaştirdi va mamlakatda ilk bor teatr bilim yurtini taşqil etdi. 1963 y. Fors qöltiği K. teatri paydo böldi va unda mahalliy dramaturglar asarlari qöyildi. 1967 y. yava bir teatr truppasi — K. teatri taşqil etildi.
Kinosi. 60-y.lar boşidan qisqa metrajli voqeiy va hujjatli filmlar suratga olina boşladi. 1971 y. «Şafqatsiz dengiz» (rej. Xolid Saddiq) ba-diiy filmi namoyiş qilindi. K.ning öz kinostudiyasi yöq.
Özbekiston — K. munosabatlari. 1994 y. iyulda ikki davlat örtasida diplomatiya munosabatlari örvatilgaç, turli sohalarda hamkorlik yölga qöyila boşladi. 1994 y.da Özbekiston Respublikasi b-n K. örtasida «Havo qatnovi töğrisidagi bitim» kelişib olindi.
1997 y. da K. iqtisodiy rivojlaniş jamğarmasi Nukus va Urganç ş.larini suv b-n ta'minlaş loyihasi uçun 18 mln. AQŞ dollari miqdorida pul ajratdi. Ayni vaqtda Özbekistonga 6 mln. kuvayt dinori miqdorida kredit beriş haqidagi şartnoma imzolandi; 20 y. muddatga berilgan bu kreditda 5 yillik imtiyozli davr közda tutilgan.
1998 y. 250 ming kuvayt dinori miqdoridagi kredit mablaği özlaştirildi. Ikki davlat örtasida siyosiy, ijtimoiy, madaniy sohalarda ham hamkorlik yölga qöyilgan. Bunga K. parlamentida K. — Özbekiston döstlik qömitasi taşqil etilgani yaqqol misol böla oladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КУВАЙТ, Кувайт Давлати (Давлат ал-Кувайт) — Арабистон я. о.да, Форс қўлтиғининг шим.-ғарбий соҳилидаги давлат. Майд. 17,8 минг км2. Аҳолиси 2,04 млн. киши (2001). Пойтахти — Қувайт ш. Маъмурий жиҳатдан 3 вилоятга бўлинади.
Давлат тузуми. К. —конституцияли мовархия. Амалдаги конституцияси 1962 й. 16 нояб.да қабул қилинган. Давлат бошлиғи — амир (1977 й.дан шайх Жобир ал-Аҳмад ал-Жобир ас-Сабоҳ). Қонун чиқарувчи ҳокимиятни амир ва парламент — Миллий мажлис, ижроия ҳокимиятни амир ва Вазирлар Кенгаши (ҳукумат) амалга оширади. Табиати. Ер юзасининг кўп қисми ғарбдан шарққа пасайиб борувчи плато. Форс қўлтиғининг соҳили ботқоқли пасттекислик. К. ҳудуди Африка— Арабистон платформасининг шим.-шарқида. Басра—Кувайт синеклизасида жойлашган. Иқлими қуруқ, тропик иқлим. Янв. нинг т-раси 11°, июлники 34°. Йиллик ёғин 100—150 мм. Ландшафта: шим. қисмида тошлоқ, марказий ва жан. қисмига томон қумли чўл б-н алмашиниб боради. Ўсимлик кам, тупроғи бўз тупроқ.
Аҳолисининг 90% га яқини араблар, уларнинг ярмидан кўпи муҳожирлар. Кўчманчи бадавийлар, ҳиндистонлик ва покистонликлар, эронликлар ҳам яшайди. Расмий тили — араб тили. Дини — ислом дини. Ақолининг 96% шаҳарларда яшайди. Йирик шаҳарлари: Кувайт ва Ал-Аҳмади.
Тарихи. Мил. ав. 3-минг йилликкача К. ҳудуди Бобил, Оссурия ва Эрон давлатлари таркибига кирган. Ундан кейинги даврларда эса турли давлатлар ўртасида талаш бўлиб келди.
7-а. дан К. араб халифалиги, 16-а.дан Усмонли турк салтанати таркибида. 18-а. ўрталаридан К.да ҳокимият ас-Сабоҳ сулоласи шайхлари қўлида. 18-а. нинг 60-й. ларидан К.га Британиянинг Ост-Индия компанияси кириб кела бошлади. 1899 й. дан К. амалда Буюк Британия тасарруфига ўтди. К. халқининг кураши натижасида 1961 й. 19 июнда К. мустақилликка эришди. Ҳукумат бир неча илғор ислоҳот ўтказди. Мамлакатда сиёсий ҳаёт фаоллашиб, 1967 й.да К. касаба уюшмалари федерацияси тузилди. К. ҳукумати ижобий бетарафлик, ҳамма мамлакатлар б-н ҳамкорлик қилиш сиёсатини расмий равишда эълон қилди. 1990 й. 2 авг.да Ироқ К. ни босиб олиб, ўз вилояти деб эълон қилди. БМТ Хавфсизлик Кенгашининг қарорига биноан, 29 мамлакатдан иборат коалиция кучлари К. ни 1991 й. 26 фев.да бутунлай озод қилди.
К. 1963 й. дан БМТ аъзоси. ЎзР б-н дипломатия муносабатларини 1994 й. 8 июлда ўрнатган. Миллий байрами — 25 фев. — Миллий кун (1961).
Сиёсий партиялари ва касаба уюшмалари. К.да сиёсий партиялар фаолияти тақиқланган. К. демократик форуми, мухолифатдаги партия, 1991 й. 7 мухолифат гуруҳининг бирлашуви натижасида тузилган. К. ишчилари умумий федерацияси касаба уюшмаси 1967 й. дек. да тузилган. Араб касаба уюшмалари халқаро конфедерацияси ва Жаҳон касаба уюшмалари федерацияси аъзоси.
Хўжалиги. 2-жаҳон урушигача К. иқтисодиётининг асосий тармоғи кўчманчи чорвачилик, соҳилда эса денгиз жониворларини овлаш бўлган, аҳолининг бир қисми савдо-сотиқ ва, хусусан, марварид савдоси б-н шуғулланган. Урушдан кейин бой нефть конлари негизида нефть казиш саноати ривожланди. 1970-й.ларга келиб ялпи миллий маҳсулотнинг салкам 60%, валюта тушумининг 94% нефть саноатига тўғри келди. Ироқ агрессияси К. иқтисодиётига, айниқса, нефть конларига катта зарар етказди. Аммо 1993 й. даёқ нефть экспортидан олинган маблағ урушдан аввалги даражадан ошиб 9,9 млрд. ва 1994 й. 11,2 млрд. долларни ташкил этди. К.да нефтдан олинадиган даромадларнинг 10% «Келгуси авлодлар жамғармаси»га ўтказилади. Асосий нефть конлари: Ал-Буркон, Ал-Маква, Вафра, Аҳмади. Йилига 25 млн. тонва нефтни қайта ишлаб оладиган 3 та з-д мавжуд. Табиий газ ҳам қазиб олинади. Шунингдек, кимё (кимёвий ўғит, аммиак, олтингугурт, каустик сода, бўёқ), кемасозлик, металл ишлаш (қувур, аккумулятор), озиқ-овқат, қурилиш ашёлари саноати (цемент, ғишт, черепица ва б.) и.ч. каби тармоқлари ҳам ривожланган. Электр ст-ялар, денгиз сувини чучитадиган қурилмалар бор. Темир-терсакдан металл эритадиган, нефть саноати ускуналарини, рўзғор электр ва радио асбобларини таъмирлайдиган корхоналар, ҳунармандчилик устахоналари ҳам мавжуд. 90-й.ларда нефть саноати ялпи ички махсулотнинг 42% ни, бошқа саноат тармоқлари 14,5%, қ. х. эса 0,3% ни ташқил этди. 1 й.да ўртача 16,8 млрд. кВт-соат электр энергияси ҳосил қилинади.
К- х.да ҳамон кўчманчи чорвадорлик устун. Воҳаларда хурмо, буғдой, арпа, сабзавот етиштирилади. Умуман, мамлакат худудининг атиги 1 % қ. х. га яроқ-ли. Бу аҳолиниг қ.х. маҳсулотларига эҳтиёжининг 50% нигива қондиради. Озиқ-овқатнинг кўп қисми четдан келтирилади. Балиқовлаш аҳоли эҳтиёжининг 25% ни қондиради. К.да темир йўл йўқ. Автомобиль йўллари ўз. — 4 минг км дан ортиқ. Денгиз транспорта, айниқса, танкердар катта аҳамиятга эга. Асосий денгиз портлари: Шувайх (Кувайт), Аш-Шуайба, Мино-ал-Аҳмади. Четга нефть ва нефть маҳсулотлари, кимёвий ўғит, суюлтирилган газ, асбест қувурлар, цемент ва б. чиқаради. Четдан машина ва асбоб-ускуна, транспорт воситалари, қурилиш ашёлари, металл ва металл буюмлар, озиқ-овқат келтиради. К.нинг бир қанча мамлакатлардаги сармояларнинг катта қисми кўчмас мулкка айлантирилган. Жумладан, Голландия ва Данияда К. га карашли нефтни қайта ишлаш з-длари, Европадаги 9 давлатда 5117 автомобиль ёқилғисини қуйиш тармоқлари мавжуд. Бундан ташқари, Ангиянинг «Бритиш петролиум», «Мидленд», Германияниг «Даймлер бенц», «Фольксфаген», «Сименс», Испаниянинг «Тарас», Франциянинг «Париба» каби йирик компания ва банклари ҳиссадоридир. «Санта-Фе» халқаро нефть компанияси К. нинг тўла хусусий мулки ҳисобланади. Асосий савдо мижозлари: Япония, АҚШ, Европа Итти-фоқи мамлакатлари, Хитой, араб мамлакатлари. Пул бирлиги — Кувайт динори.
Тиббий хизмати, маорифи ва илмий муассасалари. Врачлар К. давлат ун-тида ва чет элларда тайёрланади. Давлат ўқув юртларида барча турдаги таълим бепул. Хусусий мактаблар ҳам бор. Бошланғич мактабда ўқиш муддати — 4 й., оралиқ мактабда 4 й. ва ўрта мактабда 4 й. Бошланғич ва орал и қ мактабларда 6— 14 ёшдаги болаларнинг ўқиши мажбурий. Мамлакатда 1 олий ўқув юрти — К. давлат ун-ти (1966 й.да асос солинган) мавжуд. Илмий муассасалари: К. илмийтадқиқот ин-ти (1967), қ. х. тажриба ст-яси (1953), Араб режалаштириш ин-ти (1966)— ҳаммаси Кувайт ш.да. К. марказий кутубхонаси (1936), ун-т кутубхонаси, Кувайт ш.да К. музейи ва табиий-тарихий музей бор.
Матбуоти, радиоэшиттириши ва телекўрсатуви. К. да бир неча газ. ва жур. нашр этилади. Энг муҳимлари: «Ал-Анба» («Хабарлар», араб тилидаги кундалик газ., 1976 й.дан), «Араб тайме» («Араб вақти», инглиз тилидаги газ., 1977 й.дан), «Ал-Ватан» (араб тилидаги кундалик газ., 1974 й.дан), «Ал-Жамаҳир» («Омма», араб тилидаги кундалик газ., 1984 й.дан), «Ал-Кабас» («Билим», араб тилидаги кундалик газ., 1972 й.дан), «Кувайт тайме» («Кувайт вақти», инглиз тилидаги кундалик газ., 1961 й.дан), «Ар-Рисола» («Мактуб», араб тилидаги ҳафталик газ., 1961 й. дан), «Ас-Сиёса» («Сиёсат», араб тилидаги кундалик газ., 1965 й.дан), «Ал-Хадаф» («Мақсад», араб тилидаги ҳафталик газ., 1961 й.дан), «Ал-Амал» («Ишчи», ҳафталик жур.), «Ал-Араби» («Араб», ойнома, 1958 й.дан), «Ал-Кувайти» («Кувайтлик», ҳафталик жур., 1961 й.дан), «Ат-Талиа» («Илгор», ҳафтанома, 1962 й.дан). К. ахборот агентлиги (КУВА) 1976 й.да тузилган. К. радиоэшиттириш хизмати 1951 й., телевидениеси 1961 й. ташқил этилган.
Меъморлиги ва тасвирий санъати. Файлака о.дан қад. ибодатхона вайронаси, жез ҳайкалчалар, ионий колоннали Сатир ибодатхонаси, керамика буюмлари топилган (мил. ав. 3-а.). Кувайт ш. нинг эски уйлари 1—2 қанатли бўлиб, тош ва лойдан ишланган ҳамда ташқи (девон) ва ички (ҳарам)га ажратилган. Гумбазли 1 ва 2 минорали жоме масжидлар (Катта масжид, ас-Сук ва б.) қурилган. 1950—60 й.ларда шаҳар қайта қурилди. Саноат иншоотлари барпо этилди. Кўп қанатли уйлар қурилиб, кўчалар кўкаламзорлаштирилди. Темир-бетон ва ойнадан қурилаётган кўп қанатли уйлар кошинли, шишабанд. Халқ усталарининг санъати безак буюмларда (ёғоч коса, шиша мунчоқлар, қимматбаҳо тош кўзли ўзуклар, кумуш ёки қўрғошин қоплаб вақшланган чилимлар ва б.) кўзга ташланади.
Мусиқаси араб мусиқа санъати б-н бевосита боғланган. Ҳанаскорлик мусиқа санъати ривожланган. Чет элда ўқиб келган мусиқа мутахассислари мактабларда дарё беради ва ҳанаскорлар оркестрини ташқил қилади. Йирик миллий профессиовал оркестр — радио ва телевидение оркестри бор. Унга маҳаллий бастакорлар мусиқа ёзиб беради.
Театри. 1957 й. Халқ, театри тузилди. 1959 й.дан Араб театри ишлай бошлади. Унинг репертуарини Миср ва маҳаллий муаллифлар пьесалари бойитиб келди. 1964 й. труппани миерлик реж. Закий Тўлаймат бошқариб, араб пьесаларини саҳналаштирди ва мамлакатда илк бор театр билим юртини ташқил этди. 1963 й. Форс қўлтиғи К. театри пайдо бўлди ва унда маҳаллий драматурглар асарлари қўйилди. 1967 й. ява бир театр труппаси — К. театри ташқил этилди.
Киноси. 60-й.лар бошидан қисқа метражли воқеий ва ҳужжатли фильмлар суратга олина бошлади. 1971 й. «Шафқатсиз денгиз» (реж. Холид Саддиқ) ба-диий фильми намойиш қилинди. К.нинг ўз киностудияси йўқ.
Ўзбекистон — К. муносабатлари. 1994 й. июлда икки давлат ўртасида дипломатия муносабатлари ўрватилгач, турли соҳаларда ҳамкорлик йўлга қўйила бошлади. 1994 й.да Ўзбекистон Республикаси б-н К. ўртасида «Ҳаво қатнови тўғрисидаги битим» келишиб олинди.
1997 й. да К. иқтисодий ривожланиш жамғармаси Нукус ва Урганч ш.ларини сув б-н таъминлаш лойиҳаси учун 18 млн. АҚШ доллари миқдорида пул ажратди. Айни вақтда Ўзбекистонга 6 млн. кувайт динори миқдорида кредит бериш ҳақидаги шартнома имзоланди; 20 й. муддатга берилган бу кредитда 5 йиллик имтиёзли давр кўзда тутилган.
1998 й. 250 минг кувайт динори миқдоридаги кредит маблағи ўзлаштирилди. Икки давлат ўртасида сиёсий, ижтимоий, маданий соҳаларда ҳам ҳамкорлик йўлга қўйилган. Бунга К. парламентида К. — Ўзбекистон дўстлик қўмитаси ташқил этилгани яққол мисол бўла олади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.