Kvadrant
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 268-b. — ziyouz.com
Kvadrant (lot. guadrans — çorak, törtdan bir qism) — 1) astronomiyada: a) qad. astronimik asbob; osmon yoritqiçlarining ufkdan balandligi, yoritqiçlar orasidagi burçak masofalar ölçanadi. K. yoyi aylana uzunligining 1/4 qismi bölib, gradus va minutlar b-n ştrixlangan. Örta asrda Şarq astronomlari K.dan keng foydalanişgan. Örta asr Şarq astronomlari asarlarida turli K.lar (sinus K., devoriy K. va b.) bayon qilişgan; b) osmon yoritqiçlarining qad. xaritalarida uçraydigan yulduz turkumi. U Hökizboqar va Ajdar yulduz turkumlarini öz içiga oladi; 2) matematikada — tekislik özaro 2 perpendikulyar töğri çiziqning kesişişidan hosil bölgan 4 soha (burçak) ning biri, doyra K.i — markaziy burçagi 90° bölgan sektor, doiraning turtdan bir qismi; 3)harbiyda — artilleriya qurollarida nişonni möljalga oliş asbobi, optik möljalga oliş moslamalari yaratilgunga qadar qöllanilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КВАДРАНТ (лот. guadrans — чорак, тўртдан бир қисм) — 1) астрономияда: а) қад. астронимик асбоб; осмон ёритқичларининг уфкдан баландлиги, ёритқичлар орасидаги бурчак масофалар ўлчанади. К. ёйи айлана узунлигининг 1/4 қисми бўлиб, градус ва минутлар б-н штрихланган. Ўрта асрда Шарқ астрономлари К.дан кенг фойдаланишган. Ўрта аср Шарқ астрономлари асарларида турли К.лар (синус К., деворий К. ва б.) баён қилишган; б) осмон ёритқичларининг қад. хариталарида учрайдиган юлдуз туркуми. У Ҳўкизбоқар ва Аждар юлдуз туркумларини ўз ичига олади; 2) математикада — текислик ўзаро 2 перпендикуляр тўғри чизиқнинг кесишишидан ҳосил бўлган 4 соҳа (бурчак) нинг бири, дойра К.и — марказий бурчаги 90° бўлган сектор, доиранинг туртдан бир қисми; 3)ҳарбийда — артиллерия қуролларида нишонни мўлжалга олиш асбоби, оптик мўлжалга олиш мосламалари яратилгунга қадар қўлланилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.