Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Kvadrupol

    Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 269–270-b. — ziyouz.com

    Kvadrupol (lot. quadrum — törtburçak, kvadrat va polos — qutb) — işoralari musbat va manfiy, miqdor jihatdan bir xil bölgan zaryadlarning kvadrat şakl uçlariga ketma-ket joylaşişidan taşkil topgan sistema. K. dipol momentlari teng, zaryad işoralari qarama-qarşi va bir-biridan ma'lum masofada joylaşgan ikkita dipol (zaryad) dan iborat. K.ning asosiy xarakteristikasi K. momentdir. K. dipol momenti Q=2e/a, bu yerda ye — elektr zaryad, /— dipollar orasidagi masofa, a—dipol ölçami. K.dan uzoqlaşgan sari, bunday sistemaning elektr maydon kuçlanganligi masofaning törtinçi darajasiga teskari proporsional holda kamayib boradi: £■= I/W. K. moment dipol momenti nolga teng bölgan atom sistemalarda, molekulyar birikmalarda hosil böladi. K. ta'sir 1/L5 kattalik, dipol ta'sir esa 1/L6 kattalik b-n ifodalanadi. Şuning uçun K. ta'sirda energiya kuçli böladi. K. momentning vaqt böyiça özgarişi natijasida K. nurlaniş vujudga keladi. K. tuşunçasi kvant mexanika, yadro fizikasi, elektronika, termodinamikada keng qöllaniladi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    КВАДРУПОЛЬ (лот. quadrum — тўртбурчак, квадрат ва polos — қутб) — ишоралари мусбат ва манфий, миқдор жиҳатдан бир хил бўлган зарядларнинг квадрат шакл учларига кетма-кет жойлашишидан ташкил топган система. К. диполь моментлари тенг, заряд ишоралари қарама-қарши ва бир-биридан маълум масофада жойлашган иккита диполь (заряд) дан иборат. К.нинг асосий характеристикаси К. моментдир. К. диполь моменти Q=2e/a, бу ерда е — электр заряд, /— диполлар орасидаги масофа, а—диполь ўлчами. К.дан узоқлашган сари, бундай системанинг электр майдон кучланганлиги масофанинг тўртинчи даражасига тескари пропорционал ҳолда камайиб боради: £■= I/W. К. момент диполь моменти нолга тенг бўлган атом системаларда, молекуляр бирикмаларда ҳосил бўлади. К. таъсир 1/Л5 катталик, диполь таъсир эса 1/Л6 катталик б-н ифодаланади. Шунинг учун К. таъсирда энергия кучли бўлади. К. моментнинг вақт бўйича ўзгариши натижасида К. нурланиш вужудга келади. К. тушунчаси квант механика, ядро физикаси, электроника, термодинамикада кенг қўлланилади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.