Kvant
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 271-b. — ziyouz.com
Kvant (lot. quantum — qança, neçta) — biror fizik kattalikning diskret (uzlukli) tabiatga ega ekanligini tavsiflovçi va uning eng kiçik (bölinmas) qiymatini körsatuvçi zamonaviy fizikaning asosiy tuşunçasi. Mikrosistemaning özaro ta'sirlaşişida atom, molekula, yadrolarning yutişi yoki çiqarişi mumkin bölgan energiyaning eng kiçkina miqdorini ifodalovçi kvant tuşunçasini fanga 1900 y.da M. Plank kiritgan. Statsionar holatda atom energiyasi diskret qiymatlarga ega böladi. Sistema bir holatdan boşqa holatga ötganda uning energiyasi şu holatlar energiyalari farqiga teng energiya kvantini — fotonni çiqaradi yoki yutadi. Energiya kvanti ye ning kattaligi Plank doimiysi 62491 1(G27 ^) b-n tölqin çastotasi v ning köpaytmasiga teng: e=hv. Energiya (kvant)ning diskret tabiatga ega bölişini fotoeffekt, gammaspektroskopiyaga oid tajribalarda isbotlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КВАНТ (лот. quantum — қанча, нечта) — бирор физик катталикнинг дискрет (узлукли) табиатга эга эканлигини тавсифловчи ва унинг энг кичик (бўлинмас) қийматини кўрсатувчи замонавий физиканинг асосий тушунчаси. Микросистеманинг ўзаро таъсирлашишида атом, молекула, ядроларнинг ютиши ёки чиқариши мумкин бўлган энергиянинг энг кичкина миқдорини ифодаловчи квант тушунчасини фанга 1900 й.да М. Планк киритган. Стационар ҳолатда атом энергияси дискрет қийматларга эга бўлади. Система бир ҳолатдан бошқа ҳолатга ўтганда унинг энергияси шу ҳолатлар энергиялари фарқига тенг энергия квантини — фотонни чиқаради ёки ютади. Энергия кванти е нинг катталиги Планк доимийси 62491 1(Г27 ^) б-н тўлқин частотаси v нинг кўпайтмасига тенг: e=hv. Энергия (квант)нинг дискрет табиатга эга бўлишини фотоэффект, гаммаспектроскопияга оид тажрибаларда исботланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.