Kvant ötişlar
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 276–277-b. — ziyouz.com
Kvant ötişlar - kvant sistemalar (atomlar, molekulalar va b.) ning bir holatdan ikkinçisiga öz-özidan (spontan) yoki taşqi ta'sirlar natijasida majburiy ötişi. Fotonlar bir energetik sathdan ikkinçisiga ötayotganda nurlanişi yoki yutilişi, radioaktiv yadrolarning a, r\ u-yemirilişi K.ö. ga misol böla oladi. K.ö.da sistemaning holatini ifodalaydigan bitta yoki bir neçta kvant sonlar özgaradi. K.ö. nurlanişli va nurlanişsiz böladi. Nurlanişli K.ö.da sistema elektromagnit nurlar (ultrabinafşa yoki infraqizil nurlar, rentgen nurlar yoki gamma-nurlar) çiqaradi yoki yutadi. Nurlanişsiz K.ö.da sistema boşqa sistemalar b-n ta'sirlaşgandagina energiya beradi yoki oladi. Mas, atomlar yoki molekulalar özaro yoki elektronlar b-n töqnaşgandagina uyğonişi yoki energiyasini yöqotişi mumkin. K.ö. sistemalarni örganişda muhim hisoblanadi. Şuning uçun kvant mexanikada K.ö. energiyasini hisoblab topiş muhim masalalardan biridir.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КВАНТ ЎТИШЛАР - квант системалар (атомлар, молекулалар ва б.) нинг бир ҳолатдан иккинчисига ўз-ўзидан (спонтан) ёки ташқи таъсирлар натижасида мажбурий ўтиши. Фотонлар бир энергетик сатҳдан иккинчисига ўтаётганда нурланиши ёки ютилиши, радиоактив ядроларнинг а, р\ у-емирилиши К.ў. га мисол бўла олади. К.ў.да системанинг ҳолатини ифодалайдиган битта ёки бир нечта квант сонлар ўзгаради. К.ў. нурланишли ва нурланишсиз бўлади. Нурланишли К.ў.да система электромагнит нурлар (ультрабинафша ёки инфрақизил нурлар, рентген нурлар ёки гамма-нурлар) чиқаради ёки ютади. Нурланишсиз К.ў.да система бошқа системалар б-н таъсирлашгандагина энергия беради ёки олади. Мас, атомлар ёки молекулалар ўзаро ёки электронлар б-н тўқнашгандагина уйғониши ёки энергиясини йўқотиши мумкин. К.ў. системаларни ўрганишда муҳим ҳисобланади. Шунинг учун квант механикада К.ў. энергиясини ҳисоблаб топиш муҳим масалалардан биридир.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.