Laktonlar
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 20–21-b. — ziyouz.com
Laktonlar — halqasida — COO -guruhi bölgan oksikislotalarning içki siklik murakkab efirlari. Sut va sut mahsulotlari, ösimlik muskuslari tarkibiga kiradi. Odatda, suyuqliklar yoki oson suyuqlanadigan qattik moddalardan iborat. L. — parçalanmay haydaladigan neytral moddalar; suv qöşib qaynatilganda oksikislotalarga aylanadi. Işqorlar eritmasi qöşib qizdirilganda oksikislotalarning tuzlarini hosil qiladi, galogenvodorod biriktirib, galogen almaşingai kislotalarni, ammiak b-n esa kislotalar amidlarini hosil qiladi. Dori tayyorlaşda, organik sintezda va xuşböy moddalar olişda işlatiladi. Ba'zi L. (mas, mevalolakton) jarrohlikda qöllaniladigan terpenlar biosintezida, biologik inert gidrofil poliuretanlar sintezida boşlanğiç moddalar hisoblanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛАКТОНЛАР — ҳалқасида — COO -гуруҳи бўлган оксикислоталарнинг ички циклик мураккаб эфирлари. Сут ва сут маҳсулотлари, ўсимлик мускуслари таркибига киради. Одатда, суюқликлар ёки осон суюқланадиган қаттик моддалардан иборат. Л. — парчаланмай ҳайдаладиган нейтрал моддалар; сув қўшиб қайнатилганда оксикислоталарга айланади. Ишқорлар эритмаси қўшиб қиздирилганда оксикислоталарнинг тузларини ҳосил қилади, галогенводород бириктириб, галоген алмашингаи кислоталарни, аммиак б-н эса кислоталар амидларини ҳосил қилади. Дори тайёрлашда, органик синтезда ва хушбўй моддалар олишда ишлатилади. Баъзи Л. (мас, мевалолактон) жарроҳликда қўлланиладиган терпенлар биосинтезида, биологик инерт гидрофиль полиуретанлар синтезида бошланғич моддалар ҳисобланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.