Laminariyasimon suvötlar
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 26-b. — ziyouz.com
Laminariyasimon suvötlar O N SUVÖTLAR (Laminariales) — qönğir suvötlar tartibi. Dengiz suv ötlarining eng yirigi, uz. 1 — 15 m, ba'zan 60 m gaça. Tanasi oddiy yoki şoxlangan, asosi bir yoki bir neçta plastinkadan iborat; ötkazuvçi töqimalari — elaksimon nayçalar fotosintez mahsulotlarini taşiydi. L.s. interkalyar ösadi. Ösiş zonasi plastinkaning asosidan boşlab poyaning uçki qismigaça joylaşgan. Rizoidlari va tanasi, odatda, kup yillik; plastinkalari esa har yili yemirilib turadi. Yiliga bir marta zoosporalar hosil qiladi, ulardan mikroskopik gametofitlar ösib çiqadi. Jinsiy köpayişi — oogamiya. Uruğlangan tuxum hujayra gametofitdyam — ajralmasdan yangi yirik tallom (sporofit) hosil qiladi. 30 turkumi, 100 ga yaqin turi bor; asosan, mö'tadil iqlimli va sovuq suvli dengizlarda ösadi. Uzoq Şarq va şimoldagi hamma dengizlarda tarqalgan. Tarkibida uglevodlar, vitaminlar karotin, alginat kislota va b. bor. L.sdan tayyorlangan preparatlar tibbiyotda surgi dori sifatida hamda buqoq, arterioskleroza» davolaşda foydalaniladi. L.s. hayvonlarga ozuqa va q.x.da öğit sifatida foydalaniladi va iste'mol qilinadi (q. Dengiz karami).
Q.: Dengiz karami
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
Л А М И Н А Р И Я С И М О Н СУВЎТЛАР (Laminariales) — қўнғир сувўтлар тартиби. Денгиз сув ўтларининг энг йириги, уз. 1 — 15 м, баъзан 60 м гача. Танаси оддий ёки шохланган, асоси бир ёки бир нечта пластинкадан иборат; ўтказувчи тўқималари — элаксимон найчалар фотосинтез маҳсулотларини ташийди. Л.с. интеркаляр ўсади. Ўсиш зонаси пластинканинг асосидан бошлаб поянинг учки қисмигача жойлашган. Ризоидлари ва танаси, одатда, куп йиллик; пластинкалари эса ҳар йили емирилиб туради. Йилига бир марта зооспоралар ҳосил қилади, улардан микроскопик гаметофитлар ўсиб чиқади. Жинсий кўпайиши — оогамия. Уруғланган тухум ҳужайра гаметофитдям — ажралмасдан янги йирик таллом (спорофит) ҳосил қилади. 30 туркуми, 100 га яқин тури бор; асосан, мўътадил иқлимли ва совуқ сувли денгизларда ўсади. Узоқ Шарқ ва шимолдаги ҳамма денгизларда тарқалган. Таркибида углеводлар, витаминлар каротин, альгинат кислота ва б. бор. Л.сдан тайёрланган препаратлар тиббиётда сурги дори сифатида ҳамда буқоқ, артериосклероза» даволашда фойдаланилади. Л.с. ҳайвонларга озуқа ва қ.х.да ўғит сифатида фойдаланилади ва истеъмол қилинади (қ. Денгиз карами).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.