Landşaftşunoslik
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 30-b. — ziyouz.com
Landşaftşunoslik - tabiiy geografiyaning bölimi, turli darajadagi murakkab tabiat va tabiiy-antropogen geosistemani örganadi. L.ning asosini geografik landşaft haqidagi ta'limot taşkil qiladi. Barça geografik majmualar — landşaft qobiği va geografik mintaqalardan tortib eng kiçik, ya'ni landşaft, joy, mavzegaça bölgan majmualar L.ning tadqiqot obyektiga kiradi. Ba'zi tadqiqotçilar L.ni faqat landşaftni va uning tarkibiy qismlari bölgan joy, mavze, fatsiyalarni örganadigan fan, deb hisoblaydilar. Uşbu fanning asosiy tadqiqot metodi — Yer yuzasida obyektiv mavjud bölgan landşaftlarni aniklaş, ularni bevosita joyida ku-zatiş, xaritaga tuşiriş, har tomon-lama tavsiflab berişdan iboratdir. Landşaftlar ta'rifi miqdor va sifat körsatkiçlariga asoslanadi. L. aniqlagan qonuniyatlar tabiiy resurslardan oqilona foydalaniş va ularni muhofaza qilişga yordam beradi.
L. faniga Rossiyada V. V. Dokuçayev va uning maslakdoşlari L.S. Berg, G. N. Visotskiy, A. A. Grigoryev, S. V. Kalesnik, A. G. Isaçenko, G. F. Morozovlar, nemis geografi 3. Passarge asos solgan. Ular tuproq zonalarini örganib, landşaftlarning zonallik qonuniya-tini işlab çikişgan. Özbekistonda L. b-n 1960-y. lardan şuğullanila boşlandi.
L.da hoz. vaqtda bir qança ilmiy yönalişlar şakllangan. Maye, landşaftlar geofizikasi, landşaftlar geokimyosi, antropogen L., amaliy L. va b. L. köp fanlar uçun umumiy metodologik yondoşuvlar, ya'ni tarixiy, sistemali yondoşuvlarga tayanadi. Kiyo-siy, matematik, xaritagrafik, aero-kosmik, statsionar metodlardan foydalanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛАНДШАФТШУНОСЛИК - табиий географиянинг бўлими, турли даражадаги мураккаб табиат ва табиий-антропоген геосистемани ўрганади. Л.нинг асосини географик ландшафт ҳақидаги таълимот ташкил қилади. Барча географик мажмуалар — ландшафт қобиғи ва географик минтақалардан тортиб энг кичик, яъни ландшафт, жой, мавзегача бўлган мажмуалар Л.нинг тадқиқот объектига киради. Баъзи тадқиқотчилар Л.ни фақат ландшафтни ва унинг таркибий қисмлари бўлган жой, мавзе, фацияларни ўрганадиган фан, деб ҳисоблайдилар. Ушбу фаннинг асосий тадқиқот методи — Ер юзасида объектив мавжуд бўлган ландшафтларни аниклаш, уларни бевосита жойида ку-затиш, харитага тушириш, ҳар томон-лама тавсифлаб беришдан иборатдир. Ландшафтлар таърифи миқдор ва сифат кўрсаткичларига асосланади. Л. аниқлаган қонуниятлар табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш ва уларни муҳофаза қилишга ёрдам беради.
Л. фанига Россияда В. В. Докучаев ва унинг маслакдошлари Л.С. Берг, Г. Н. Висоцкий, А. А. Григорьев, С. В. Калесник, А. Г. Исаченко, Г. Ф. Морозовлар, немис географи 3. Пассарге асос солган. Улар тупроқ зоналарини ўрганиб, ландшафтларнинг зоналлик қонуния-тини ишлаб чикишган. Ўзбекистонда Л. б-н 1960-й. лардан шуғулланила бошланди.
Л.да ҳоз. вақтда бир қанча илмий йўналишлар шаклланган. Мае, ландшафтлар геофизикаси, ландшафтлар геокимёси, антропоген Л., амалий Л. ва б. Л. кўп фанлар учун умумий методологик ёндошувлар, яъни тарихий, системали ёндошувларга таянади. Киё-сий, математик, харитаграфик, аэро-космик, стационар методлардан фойдаланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.