Laringit
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 41–42-b. — ziyouz.com
Laringit (laringo ... yun. itis — yalliğlaniş) — hiqildoq şilliq qavatining yalliğlanişi. Ötkir va surunkali xillari bor. Ötkir L. köpinça katar, gripp, kizamiq, skarlatina, kökyötal va b., şuningdek, butun organizmning sovqotişi, ovoz boylamlariga zör kelişi (baqirib gaplaşiş), muzdek yoki juda issiq ovqat iste'mol qiliş, tamaki çekiş, spirtli içimliklarga ruju qöyiş natijasida röy beradi. Ötkir L.da bemor tomoği qurib, qirilişi, tirnalişidan şikoyat qiladi; yötal tutadi, tovuşi böğiq, dörillagan yoki butunlay çiqmay qoladi, ba'zan yutinganda oğriq paydo böladi. Ötkir L.ning kataral, diffuz, gemorragik, flegmonoz va b. şakllari farq qilinadi.
Köpinça, bolalarda (xususan, 6—8 yoşgaça bölgan bolalarda ötkir L.ning soxta krup (böğma) şakli uçraydi. Bu, odatda, ekssudativ diatez va b. allergik kasalliklarga moyil bolalarda kuzatiladi. Ötkir kataral L. tezda tuzalib ketişi, diffuz-gemorragik şakli esa oğirroq keçib, uzok, davom etişi mumkin. Flegmonoz L.da bemorning ahvoli muşkullaşadi, harorati kötariladi, hiqildoq sohasida oğriq paydo bölib, yutiş qiyinlaşadi va h.k.
Ötkir L.ning bot-bot qözib turişi va uni yaxşi davolamaslik, tamaki çekiş, spirtli içimliklar içiş, ovozni zöriqtirib qöyiş (öqituvçilar, lektorlar, aşulaçilarda) va b. surunkali L. ga sabab böladi. Surunkali L. b-n oğrigan bemorning tovuşi xirillab böğiladi, tez toliqadi, köpinça yötalib turadi. Davosi : kasallikning xili va keçişiga qarab fizio-terapevtik muolajalar, dorivor moddalardan ingalyatsiya buyuriladi, organizmni çiniqtiriş, kasbga oid zararli moddalarni yöqotiş tavsiya etiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛАРИНГИТ (ларинго ... юн. itis — яллиғланиш) — ҳиқилдоқ шиллиқ қаватининг яллиғланиши. Ўткир ва сурункали хиллари бор. Ўткир Л. кўпинча катар, грипп, кизамиқ, скарлатина, кўкйўтал ва б., шунингдек, бутун организмнинг совқотиши, овоз бойламларига зўр келиши (бақириб гаплашиш), муздек ёки жуда иссиқ овқат истеъмол қилиш, тамаки чекиш, спиртли ичимликларга ружу қўйиш натижасида рўй беради. Ўткир Л.да бемор томоғи қуриб, қирилиши, тирналишидан шикоят қилади; йўтал тутади, товуши бўғиқ, дўриллаган ёки бутунлай чиқмай қолади, баъзан ютинганда оғриқ пайдо бўлади. Ўткир Л.нинг катарал, диффуз, геморрагик, флегмоноз ва б. шакллари фарқ қилинади.
Кўпинча, болаларда (хусусан, 6—8 ёшгача бўлган болаларда ўткир Л.нинг сохта круп (бўғма) шакли учрайди. Бу, одатда, экссудатив диатез ва б. аллергик касалликларга мойил болаларда кузатилади. Ўткир катарал Л. тезда тузалиб кетиши, диффуз-геморрагик шакли эса оғирроқ кечиб, узок, давом этиши мумкин. Флегмоноз Л.да беморнинг аҳволи мушкуллашади, ҳарорати кўтарилади, ҳиқилдоқ соҳасида оғриқ пайдо бўлиб, ютиш қийинлашади ва ҳ.к.
Ўткир Л.нинг бот-бот қўзиб туриши ва уни яхши даволамаслик, тамаки чекиш, спиртли ичимликлар ичиш, овозни зўриқтириб қўйиш (ўқитувчилар, лекторлар, ашулачиларда) ва б. сурункали Л. га сабаб бўлади. Сурункали Л. б-н оғриган беморнинг товуши хириллаб бўғилади, тез толиқади, кўпинча йўталиб туради. Давоси : касалликнинг хили ва кечишига қараб физио-терапевтик муолажалар, доривор моддалардан ингаляция буюрилади, организмни чиниқтириш, касбга оид зарарли моддаларни йўқотиш тавсия этилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.