Latişlar
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 54-b. — ziyouz.com
Latişlar (özlarini latviyeşi deb ataydilar) — xalq. Latviya Respublikasining asosiy aholisi (1390 ming kişi, 1990-y.lar örtalari). Rossiyada (47 ming kişi), şuningdek, Litva, Estoniya, Belorussiya, AQŞ, Kanada, Şvetsiya va Avstraliyada ham yaşaydilar. Umumiy soni 1,54 mln. kişi (1990-y.lar örtalari). Yevropeoid irqiga mansub. Latiş tilida. sözlaşadilar. Dindorlari, asosan, xristian protestantlar, Latgaliyada esa xristian katoliklar. L. etnogenezi tili va madaniyati litvalarta juda yaqin. L.ning ajdodlari Latviya hududiga mil. av. 3—2-ming yillikda kelib joylaşgan boltiq qabilalari hisoblanadi. Mil. 1-ming yillik boşida Boltiq dengizi böyida madaniy jiqatdan qardoş qabilalarning etnik uyuşuvi sodir bölgan. Mil. 1-ming yillik oxiri — 2-ming yillik boşlarida L.da ilk mulkdorlik munosabatlari vujudga kelib, yagona latiş elati şakllana boşlagan. Bu jarayon 12-a. oxiri — 13-a. boşida nemis — salibçilarining L. yeriga bostirib kirişi natijasida töxtab qolgan. 16—17-a.larda Latviyaning bir qismi Reç Pospolita va Şvetsiya örtasida taqsimlangan. 1525 y. latiş tilida ilk kitob naşr etilgan. 19- a. örtalarida latiş millati şakllangan. L.ning an'anaviy maşğulotlari — dehqonçilik va çorvaçilik, dengiz böyida — baliqçilik, töqimaçilik, temirçilik, kulolçilik, yoğoçni qayta işlaş sanoati rivojlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛАТИШЛАР (ўзларини латвиеши деб атайдилар) — халқ. Латвия Республикасининг асосий аҳолиси (1390 минг киши, 1990-й.лар ўрталари). Россияда (47 минг киши), шунингдек, Литва, Эстония, Белоруссия, АҚШ, Канада, Швеция ва Австралияда ҳам яшайдилар. Умумий сони 1,54 млн. киши (1990-й.лар ўрталари). Европеоид ирқига мансуб. Латиш тилида. сўзлашадилар. Диндорлари, асосан, христиан протестантлар, Латгалияда эса христиан католиклар. Л. этногенези тили ва маданияти литваларта жуда яқин. Л.нинг аждодлари Латвия ҳудудига мил. ав. 3—2-минг йилликда келиб жойлашган болтиқ қабилалари ҳисобланади. Мил. 1-минг йиллик бошида Болтиқ денгизи бўйида маданий жиқатдан қардош қабилаларнинг этник уюшуви содир бўлган. Мил. 1-минг йиллик охири — 2-минг йиллик бошларида Л.да илк мулкдорлик муносабатлари вужудга келиб, ягона латиш элати шакллана бошлаган. Бу жараён 12-а. охири — 13-а. бошида немис — салибчиларининг Л. ерига бостириб кириши натижасида тўхтаб қолган. 16—17-а.ларда Латвиянинг бир қисми Речь Посполита ва Швеция ўртасида тақсимланган. 1525 й. латиш тилида илк китоб нашр этилган. 19- а. ўрталарида латиш миллати шаклланган. Л.нинг анъанавий машғулотлари — деҳқончилик ва чорвачилик, денгиз бўйида — балиқчилик, тўқимачилик, темирчилик, кулолчилик, ёғочни қайта ишлаш саноати ривожланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.