Lauegramma
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 55–56-b. — ziyouz.com
Lauegramma — monokristallning rentgen nuridagi difraksion tasvi-rini qayd etiş. 1912 y.da şu usulni taklif etgan M. Laue nomi b-n ataladi. L.ni birinçi marta nemis olimlari V. Fridrix va P. Knipping fotoplyonkada hosil qilgan. Laue usulida uzuluksiz spektrli rentgen nurlarining ingiçka dastasi şu nurlar uçun difraksion panjara vazifasini bajaruvçi qözğalmas monokristallga uzatiladi. Kristall hosil qilgan difraksion tasvir kristall ortiga joylaştirilgan fototasmada qayd qilinadi. Rasmda berilliy monokri-stallida olingan L. körsatilgan. Monokristallning turli kristallogra-fik tekisliklarida joylaşgan atomlardagi rentgen nuri difraksiyasi L.da ma'lum bir doğlarni hosil qiladi. L.dagi doğlarning soni va joylaşişiga qarab, mas, kristallning simmetriyasi töğrisida xulosalar çiqariladi. L. usuli rentgen struktura analizida qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛАУЭГРАММА — монокристаллнинг рентген нуридаги дифракцион тасви-рини қайд этиш. 1912 й.да шу усулни таклиф этган М. Лауэ номи б-н аталади. Л.ни биринчи марта немис олимлари В. Фридрих ва П. Книппинг фотоплёнкада ҳосил қилган. Лауэ усулида узулуксиз спектрли рентген нурларининг ингичка дастаси шу нурлар учун дифракцион панжара вазифасини бажарувчи қўзғалмас монокристаллга узатилади. Кристалл ҳосил қилган дифракцион тасвир кристалл ортига жойлаштирилган фототасмада қайд қилинади. Расмда бериллий монокри-сталлида олинган Л. кўрсатилган. Монокристаллнинг турли кристаллогра-фик текисликларида жойлашган атомлардаги рентген нури дифракцияси Л.да маълум бир доғларни ҳосил қилади. Л.даги доғларнинг сони ва жойлашишига қараб, мас, кристаллнинг симметрияси тўғрисида хулосалар чиқарилади. Л. усули рентген структура анализида қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.