Lavraziya
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 7-b. — ziyouz.com
Lavraziya [Lavrentiy (hoz. Kanada) qalqoni va Osiyo nomidan]—mezozoy erasida (ayrim manbalar böyiça paleozoy erasida va mezozoy erasining boşida) Şim. yarim şardagi materik va qit'alar — Şim. Amerika, Yevropa va Osiyoni birlaştirgan ulkan kontinent. Gondvanadan Tetis b-n ajralgan. L. Yerning geologik tarixidagi eng yirik qit'alardan biri bölgan. L. tarkibidagi qit'a (platforma)lar kaledon va gersin davrlarida kuçli metamorfizmga uçragan bölib, murakkab toğ jinslari (vulkan, granit, granit-gneys va karbonat çökindilar)dan iborat bölgan. Paleozoy oxiriga kelib bu qita (platforma)lar yagona quruklik-qit'ani taşkil etgan. Mezozoyning örtalarida, hoz. Atlantika okeanining şim.da, tektonik harakatlar tufayli u joylarda yer yoriqlari paydo bölişi natijasida qit'a katta-kiçik bölaklarga bölinib ketgan. L. dastavval Yerning ekvatorial mintakasida joylaşganligi va özining parçalanişidan keyin mezozoy oxirida şim.ga köçganligi taxmin qilinadi. Boşqa fikrlarga köra, L. paleozoyning boşidayoq paydo bölgan va toşkömir davrining oxirida bölinib ketgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛАВРАЗИЯ [Лаврентий (ҳоз. Канада) қалқони ва Осиё номидан]—мезозой эрасида (айрим манбалар бўйича палеозой эрасида ва мезозой эрасининг бошида) Шим. ярим шардаги материк ва қитъалар — Шим. Америка, Европа ва Осиёни бирлаштирган улкан континент. Гондванадан Тетис б-н ажралган. Л. Ернинг геологик тарихидаги энг йирик қитъалардан бири бўлган. Л. таркибидаги қитъа (платформа)лар каледон ва герцин даврларида кучли метаморфизмга учраган бўлиб, мураккаб toғ жинслари (вулкан, гранит, гранит-гнейс ва карбонат чўкиндилар)дан иборат бўлган. Палеозой охирига келиб бу қитьа (платформа)лар ягона қуруклик-қитъани ташкил этган. Мезозойнинг ўрталарида, ҳоз. Атлантика океанининг шим.да, тектоник ҳаракатлар туфайли у жойларда ер ёриқлари пайдо бўлиши натижасида қитъа катта-кичик бўлакларга бўлиниб кетган. Л. даставвал Ернинг экваториал минтакасида жойлашганлиги ва ўзининг парчаланишидан кейин мезозой охирида шим.га кўчганлиги тахмин қилинади. Бошқа фикрларга кўра, Л. палеозойнинг бошидаёқ пайдо бўлган ва тошкўмир даврининг охирида бўлиниб кетган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.