Lavrentiy qirlari
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 7-b. — ziyouz.com
Lavrentiy qirlari - Şim. Amerikaning şim.-şarqiy qismidagi qirlar. Kanada va qisman AQŞ hududida. Şim. va şim.-şarkdan Atlantika okeani örab turadi. Mayd. 5 mln. km2. Bal. 200—400 m, şarqiy qismi (Labrador ya.o.) nisbatan balandroq (Tornga toği, 1676 m). L. q. gneys, kristalli slanets, granit, dioritlardan tuzilgan. Temir rudasi, nikel, oltin, uran va b. foydali qazilmalarga boy. Pleystotsenda muz b-n qoplangan. Muz öygan çuqurliklarda köllar paydo bölgan. L.q. mö'tadil va subarktika iqlim minta-qalarida joylaşgan. Qişning uzoq, yozning salqin va qisqa bulişida Labrador sovuq oqimining ta'siri bor. Töng yerlar, köl va daryo köp. Yirik daryolari: Çerçill, Nelson, Bak va b. Daryolari serostona, bahorda tölib oqadi. Şim.dan janubga tomon tundra, örmon-tundra va tayga zonalari almaşib boradi. Mox, lişaynik, qayin, oq qarağay, tiloğoç, zarang, oq qayin ösadi. Şimol buğusi, qutb tulkisi, lemming, qutb börisi, qora ayiq, suvsar, bobr, ondatra va b. yaşaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛАВРЕНТИЙ ҚИРЛАРИ - Шим. Американинг шим.-шарқий қисмидаги қирлар. Канада ва қисман АҚШ ҳудудида. Шим. ва шим.-шаркдан Атлантика океани ўраб туради. Майд. 5 млн. км2. Бал. 200—400 м, шарқий қисми (Лабрадор я.о.) нисбатан баландроқ (Торнга тоғи, 1676 м). Л. қ. гнейс, кристалли сланец, гранит, диоритлардан тузилган. Темир рудаси, никель, олтин, уран ва б. фойдали қазилмаларга бой. Плейстоценда муз б-н қопланган. Муз ўйган чуқурликларда кўллар пайдо бўлган. Л.қ. мўътадил ва субарктика иқлим минта-қаларида жойлашган. Қишнинг узоқ, ёзнинг салқин ва қисқа булишида Лабрадор совуқ оқимининг таъсири бор. Тўнг ерлар, кўл ва дарё кўп. Йирик дарёлари: Черчилл, Нельсон, Бак ва б. Дарёлари серостона, баҳорда тўлиб оқади. Шим.дан жанубга томон тундра, ўрмон-тундра ва тайга зоналари алмашиб боради. Мох, лишайник, қайин, оқ қарағай, тилоғоч, заранг, оқ қайин ўсади. Шимол буғуси, қутб тулкиси, лемминг, қутб бўриси, қора айиқ, сувсар, бобр, ондатра ва б. яшайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.