Laylaksimonlar
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 17-b. — ziyouz.com
Laylaksimonlar (Ciconiiformes) — quşlar turkumi. 10 oilaga mansub turlari ma'lum. Özbekistonda qarqaralar, laylaklar, ibislar oilasiga mansub 13 turi uçraydi. L.ning tumşugi, böyni va oyoklari uzun. Oğirligi 100 g dan 6 kg gaça. Arktika va Antarktikadan taşqari yer yuzining hamma qismida tarqalgan, lekin köpçiligi tropik va subtropik iqlimda yaşaydi. Uyasini daraxtlar şoxiga, qamişzorlar orasiga, qoyalar ustiga, binolar tomiga va yerga quradi. 2—8 ta tuxum qöyadi. Kiçikroq turlari 2,5 haftagaça, yirik turlari 5 haftagaça tuxum bosadi. Suvda va quruklikda yaşovçilar, sudralib yuruvçilar, sut emizuvçilar, haşarotlar va b. b-n oziklanadi. Monogam. Ba'zilari q.x. zararkunandalarini qirib, foyda keltiradi. L.ning 9 turi Xalqaro Qizil kitobga, bir neça turlari har xil davlatlar Qizil kitoblariga kiritilgan. Özbekiston Respublikasi Qizil kitobiga 4 tur, jumladan, oq laylak va qora laylak kiritilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛАЙЛАКСИМОНЛАР (Ciconiiformes) — қушлар туркуми. 10 оилага мансуб турлари маълум. Ўзбекистонда қарқаралар, лайлаклар, ибислар оиласига мансуб 13 тури учрайди. Л.нинг тумшуги, бўйни ва оёклари узун. Оғирлиги 100 г дан 6 кг гача. Арктика ва Антарктикадан ташқари ер юзининг ҳамма қисмида тарқалган, лекин кўпчилиги тропик ва субтропик иқлимда яшайди. Уясини дарахтлар шохига, қамишзорлар орасига, қоялар устига, бинолар томига ва ерга қуради. 2—8 та тухум қўяди. Кичикроқ турлари 2,5 ҳафтагача, йирик турлари 5 ҳафтагача тухум босади. Сувда ва қурукликда яшовчилар, судралиб юрувчилар, сут эмизувчилар, ҳашаротлар ва б. б-н озикланади. Моногам. Баъзилари қ.х. зараркунандаларини қириб, фойда келтиради. Л.нинг 9 тури Халқаро Қизил китобга, бир неча турлари ҳар хил давлатлар Қизил китобларига киритилган. Ўзбекистон Республикаси Қизил китобига 4 тур, жумладан, оқ лайлак ва қора лайлак киритилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.