Lazerolokatsiya
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 16-b. — ziyouz.com
Lazerolokatsiya - Yer sun'iy yöldoşlarigaça bölgan masofalarni aniqlaş usuli. L. prinsipi kvant generatori (lazer)dan çiqqan ingiçka va qisqa yoruğlik impulsining yöldoşga borib yetişi va qaytib kelişi uçun ketgan vaqtni ölçaşga asoslangan. Yoruğlikning tarqaliş tezligi aniq bölgani uçun L. yöli b-n aniqlangan vaqt orqali masofani katta aniqlikda ölçaş mumkin. L. paytida vaqtni ölçaş uçun kvars soatlari işlatiladi. Lazerli masofa ölçagiçlarda vaqt intervallari hisoblagiçi örnatilgan böladi. Impuls lazer asbobidan çiqiş paytida hisoblagiç yoqiladi va impuls unga qaytib tuşişi paytida esa öçiriladi. Bu prinsipda işlovçi hisoblagiçlarda aniqlik 1 nonosekundgaça boradi. Bu esa sun'iy yöldoşgaça bölgan masofani 10—15 sm aniqlikda ölçaşga imkon beradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛАЗЕРОЛОКАЦИЯ - Ер сунъий йўлдошларигача бўлган масофаларни аниқлаш усули. Л. принципи квант генератори (лазер)дан чиққан ингичка ва қисқа ёруғлик импульсининг йўлдошга бориб етиши ва қайтиб келиши учун кетган вақтни ўлчашга асосланган. Ёруғликнинг тарқалиш тезлиги аниқ бўлгани учун Л. йўли б-н аниқланган вақт орқали масофани катта аниқликда ўлчаш мумкин. Л. пайтида вақтни ўлчаш учун кварц соатлари ишлатилади. Лазерли масофа ўлчагичларда вақт интерваллари ҳисоблагичи ўрнатилган бўлади. Импульс лазер асбобидан чиқиш пайтида ҳисоблагич ёқилади ва импульс унга қайтиб тушиши пайтида эса ўчирилади. Бу принципда ишловчи ҳисоблагичларда аниқлик 1 ноносекундгача боради. Бу эса сунъий йўлдошгача бўлган масофани 10—15 см аниқликда ўлчашга имкон беради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.