Lazgi
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 12-b. — ziyouz.com
Lazgi — Xorazm xalq kuyi va raqsi. Kuy kiçik muqaddima va 3 qismdan iborat. 6/8 ölçovli gul ufori usulida ijro etiladi. Raqs sekin va oddiy harakatlar b-n boşlanadi — oldin barmoqlar, bilaklar, yelka va keyin butun tana jonlana boşlaydi. Söngra birdaniga köl, oyoq, tana iştirok etadigan murakkab harakatlar ulanib ketadi. Kuyning bir qismi takrorlangan holda raqs harakatlari almaşib boradi. Kuy xarakteri özgarişi va sur'at tezlaşişi b-n raqs tobora qizğinlaşa borib, keskin holda tamom böladi. Erkaklar (jangovar va qahramonlik ruhida) va ayollar (lirik, hazilomuz) raqslari farqlanadi. Hoz. davrda Xorazmda L. raqsining 9 turi mavjud bölib, ular «Qayroq lazgisi», «Dutor lazgisi», «Surnay lazgisi» va h.k. Bulardan taşqari, 20-a. örtalaridan boşlab söz b-n ijro etiladigan, turli ijroçilar tomonidan yallali L.lar yaratilgan: «Kimni sevar yorisan» (K. Otaniyozov), «Loyiq» (A. Otajonov va M. Rahimov), «Sani özing bir yona» (O. Hayitova, B. Jumaniyozov), «Gal-gal» (B. Hamdamov), «Parang römol» (O. Xudoyşukurov), «Xorazmning lazgisi» (O. Otajonov), «Öyna-öyna» (K. Rahmonov), «Ajoyib» (T. Şomu-rodov) va boşqalar. L.ning kuy va usulidan Ş. Ramazonov «Xorazmça syuita»sida, M. Yusupov «Xorazm qöşiği» operasi va «Gulsanam» baletida, B. Giyenko «Xorazm mavzulariga syuita»sida, S. Yudakov «Xorazmça bayramona yuriş»ida, M. Bafoyev «Xorazmça kapriççio»sida unumli foydalanişgan. Botir Matyoqubov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛАЗГИ — Хоразм халқ куйи ва рақси. Куй кичик муқаддима ва 3 қисмдан иборат. 6/8 ўлчовли гул уфори усулида ижро этилади. Рақс секин ва оддий ҳаракатлар б-н бошланади — олдин бармоқлар, билаклар, елка ва кейин бутун тана жонлана бошлайди. Сўнгра бирданига кўл, оёқ, тана иштирок этадиган мураккаб ҳаракатлар уланиб кетади. Куйнинг бир қисми такрорланган ҳолда рақс ҳаракатлари алмашиб боради. Куй характери ўзгариши ва суръат тезлашиши б-н рақс тобора қизғинлаша бориб, кескин ҳолда тамом бўлади. Эркаклар (жанговар ва қаҳрамонлик руҳида) ва аёллар (лирик, ҳазиломуз) рақслари фарқланади. Ҳоз. даврда Хоразмда Л. рақсининг 9 тури мавжуд бўлиб, улар «Қайроқ лазгиси», «Дутор лазгиси», «Сурнай лазгиси» ва ҳ.к. Булардан ташқари, 20-а. ўрталаридан бошлаб сўз б-н ижро этиладиган, турли ижрочилар томонидан яллали Л.лар яратилган: «Кимни севар ёрисан» (К. Отаниёзов), «Лойиқ» (А. Отажонов ва М. Раҳимов), «Сани ўзинг бир ёна» (О. Ҳайитова, Б. Жуманиёзов), «Гал-гал» (Б. Ҳамдамов), «Паранг рўмол» (О. Худойшукуров), «Хоразмнинг лазгиси» (О. Отажонов), «Ўйна-ўйна» (К. Раҳмонов), «Ажойиб» (Т. Шому-родов) ва бошқалар. Л.нинг куй ва усулидан Ш. Рамазонов «Хоразмча сюита»сида, М. Юсупов «Хоразм қўшиғи» операси ва «Гулсанам» балетида, Б. Гиенко «Хоразм мавзуларига сюита»сида, С. Юдаков «Хоразмча байрамона юриш»ида, М. Бафоев «Хоразмча каприччио»сида унумли фойдаланишган. Ботир Матёқубов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.