Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Leksema

    Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 74–75-b. — ziyouz.com

    Leksema (yun. lexis — söz, ifoda) — til qurilişining leksik ma'no anglatuvçi luğaviy birligi. L. bildiradigan ma'no sözning material qismi: ma'lum tovuş kompleksini ma'lum obyektiv voqelikka boğlaş b-n kişi ongida yuzaga keladigan mazmun-mundarija. Har qanday L. özining fonelşlari ifodalagan ma'nosi va grammatik xususiyatlari birligidan iborat. Bunday birlik söz va iboralarda mavjud. Ularga nisbatan glossema, luğaviy morfema atamalari ham işlatiladi. Mas, uy L.sining leksik ma'nosi. — «kişi yaşaydigan bino», yugurmoq L.sining leksik ma'nosi — «bir joydan ikkinçi bir joyga şiddat b-n harakatlanmoq» va b. Şunga köra, ular lugaviy (semantik) ma'no jihatdangina emas, balki fonetik va grammatik jihatdan ham örganiladi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ЛЕКСЕМА (юн. lexis — сўз, ифода) — тил қурилишининг лексик маъно англатувчи луғавий бирлиги. Л. билдирадиган маъно сўзнинг материал қисми: маълум товуш комплексини маълум объектив воқеликка боғлаш б-н киши онгида юзага келадиган мазмун-мундарижа. Ҳар қандай Л. ўзининг фонелшлари ифодалаган маъноси ва грамматик хусусиятлари бирлигидан иборат. Бундай бирлик сўз ва ибораларда мавжуд. Уларга нисбатан глоссема, луғавий морфема атамалари ҳам ишлатилади. Мас, уй Л.сининг лексик маъноси. — «киши яшайдиган бино», югурмоқ Л.сининг лексик маъноси — «бир жойдан иккинчи бир жойга шиддат б-н ҳаракатланмоқ» ва б. Шунга кўра, улар лугавий (семантик) маъно жиҳатдангина эмас, балки фонетик ва грамматик жиҳатдан ҳам ўрганилади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.