Leksikologiya
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 76–77-b. — ziyouz.com
Leksikologiya {leksika va ...logiya) — tilşunoslikning til luğat tarkibi, ya'ni muayyan bir tilning leksikasini örganuvçi bölimi. L. har bir sözni yolğiz holda emas, balki boşqa sözlar b-n boğliq holda örganadi. L. tilşunoslikning leksikografiya, frazeologiya, semasiologiya yoki semantika, etimologiya, stilistika hamda söz yasalişi haqidagi ta'limot kabi sohalari b-n çambarças boğliq. L.ning asosiy muammolaridan biri sözning mustaqil til birligi sifatida mavjudligi masalasidir. L.da sözlarning ma'no jihatdan özaro boğlangan, ya'ni monosemiya, polisemiya, sinonimiya, antonimiya, suz ma'nolarining erkin yoki boğliq holda bölişi kabi masalalari ham örganiladi. Leksika muayyan bir tizim sifatida körilganda, söz ma'nolari va tuşunçalarning özaro boğliq holda bölişi közda tutiladi. L. luğat tarkibining amalda işlatilişi va taraqqiyoti qonuniyatlarini, sözlarning uslubiy jihatdan tasni-fiy tamoyillarini işlab çiqadi. Şuningdek, sözlaşuv va adabiy tillarda foydalaniş meyorlarini, professionalizm, dialektizm, arxaizm, neologizm, leksikalaşgan söz birikmalarini meyorlaştiriş kabi masalalarni tahlil etadi hamda bular haqida muayyan xulosalar çiqaradi. Ad.: Tursunov U. va b., Hozirgi özbek adabiy tili, T., 1965; Hozirgi özbek adabiy tili, 1-j., T., 1966; Mirzayev M.va b., Özbek tili, T., 1970. Bozorboy Örinboyev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛЕКСИКОЛОГИЯ {лексика ва ...логия) — тилшуносликнинг тил луғат таркиби, яъни муайян бир тилнинг лексикасини ўрганувчи бўлими. Л. ҳар бир сўзни ёлғиз ҳолда эмас, балки бошқа сўзлар б-н боғлиқ ҳолда ўрганади. Л. тилшуносликнинг лексикография, фразеология, семасиология ёки семантика, этимология, стилистика ҳамда сўз ясалиши ҳақидаги таълимот каби соҳалари б-н чамбарчас боғлиқ. Л.нинг асосий муаммоларидан бири сўзнинг мустақил тил бирлиги сифатида мавжудлиги масаласидир. Л.да сўзларнинг маъно жиҳатдан ўзаро боғланган, яъни моносемия, полисемия, синонимия, антонимия, суз маъноларининг эркин ёки боғлиқ ҳолда бўлиши каби масалалари ҳам ўрганилади. Лексика муайян бир тизим сифатида кўрилганда, сўз маънолари ва тушунчаларнинг ўзаро боғлиқ ҳолда бўлиши кўзда тутилади. Л. луғат таркибининг амалда ишлатилиши ва тараққиёти қонуниятларини, сўзларнинг услубий жиҳатдан тасни-фий тамойилларини ишлаб чиқади. Шунингдек, сўзлашув ва адабий тилларда фойдаланиш меъёрларини, профессионализм, диалектизм, архаизм, неологизм, лексикалашган сўз бирикмаларини меъёрлаштириш каби масалаларни таҳлил этади ҳамда булар ҳақида муайян хулосалар чиқаради. Ад.: Турсунов У. ва б., Ҳозирги ўзбек адабий тили, Т., 1965; Ҳозирги ўзбек адабий тили, 1-ж., Т., 1966; Мирзаев М.ва б., Ўзбек тили, Т., 1970. Бозорбой Ўринбоев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.