Lentasimon gillar
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 82–83-b. — ziyouz.com
Lentasimon gillar - asosan, törtlamçi davrda muzliklarning erişidan paydo bölgan köllarda töplangan çökindi jinslar. L.g. muzliklarda hosil bölgan köl yotqiziklari hisoblanib, loyqa suvlardan çökkan mahsulotlar — mayda zarrali qum va gillar yupqa qatlamçalarining kesmada almaşinib yotişidan iborat. Töplangan çökindilarning qalinligi yil fasliga qarab har xil. L.g. töğri qavatlangan böladi. Yozda töplanadigan mayda zarrali qumtoş qavatlari va qişda hosil böladigan gil qavatlari L.g. b-n navbatma-navbat qavatlangan. Qum va gil qatlamçalarining jufti bir yillik köl yotqiziqlarini taşkil etadi va lenta deb ataladi. Lentaning qalinligi bir neça mm dan 10 sm gaça. Yillik lenta, öz navbatida, mikroqavatçalardan tuzilgan. Bular iqlimning özgarişi va muzliklarning eriş tezligiga boğliq. Lentalar sonini hisoblaş orqali butun qatlamning hosil böliş vaqtini va turli nuqtalarda joylaşgan L.g. kesmalarini çekka muzlik yotqiziklari b-n taqqoslaş asosida alohida muz qoplamasi degradatsiya fazalarini va çekiniş tezligini aniklaş mumkin.
L.g. Belorussiya, Boltiqböyi mamlakatlari, Rossiyaning Yevropa qismi, şim. da Skandinaviya, Polşa, GFR, AQŞ, Kanadada tarqalgan. Muzlik davri geoxronologiyasini işlab çiqişda L.g.ning ahamiyati katta.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛЕНТАСИМОН ГИЛЛАР - асосан, тўртламчи даврда музликларнинг эришидан пайдо бўлган кўлларда тўпланган чўкинди жинслар. Л.г. музликларда ҳосил бўлган кўл ётқизиклари ҳисобланиб, лойқа сувлардан чўккан маҳсулотлар — майда заррали қум ва гиллар юпқа қатламчаларининг кесмада алмашиниб ётишидан иборат. Тўпланган чўкиндиларнинг қалинлиги йил фаслига қараб ҳар хил. Л.г. тўғри қаватланган бўлади. Ёзда тўпланадиган майда заррали қумтош қаватлари ва қишда ҳосил бўладиган гил қаватлари Л.г. б-н навбатма-навбат қаватланган. Қум ва гил қатламчаларининг жуфти бир йиллик кўл ётқизиқларини ташкил этади ва лента деб аталади. Лентанинг қалинлиги бир неча мм дан 10 см гача. Йиллик лента, ўз навбатида, микроқаватчалардан тузилган. Булар иқлимнинг ўзгариши ва музликларнинг эриш тезлигига боғлиқ. Ленталар сонини ҳисоблаш орқали бутун қатламнинг ҳосил бўлиш вақтини ва турли нуқталарда жойлашган Л.г. кесмаларини чекка музлик ётқизиклари б-н таққослаш асосида алоҳида муз қопламаси деградация фазаларини ва чекиниш тезлигини аниклаш мумкин.
Л.г. Белоруссия, Болтиқбўйи мамлакатлари, Россиянинг Европа қисми, шим. да Скандинавия, Польша, ГФР, АҚШ, Канадада тарқалган. Музлик даври геохронологиясини ишлаб чиқишда Л.г.нинг аҳамияти катта.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.