Leonard Eyler
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 22-b. — ziyouz.com
Eyler Leonard [1707.4(15)4, Bazel, Şveysariya — 1783.7(18).9, Peterburg] — matematik, mexanik va fizik olim, Peterburg FA a'zosi. Berlin FA prezidenti (1759 yildan). 1720—24 yillarda Bazel (Şveysariya) untida öqib, matematikadan I. Bernulli ma'ruzalarini tinglagan. Peterburg FA da işlab, FA bilan ilmiy alo qalarni uzmay Berlin FAda işlagan. Asosiy ilmiy işlari öşa davr matematikasining barça sohalariga, mexanika, elastiklik nazariyasi, matematik fizika, optika, muzika nazariyasi, maşinalar nazariyasi, ballistika, dengiz fani va boşqalarga oid. E.ning osmon mexanikasi, tutaş muhitlar mexanikasi va optikadagi kaşfiyotlari salmoqli örin egallaydi. E. variatsion hisob, sonlar nazariyasi, analitik va maxsus funksiyalar nazariyasi, differensial tenglamalar nazariyasi va sirtlar nazariyasi kabi sohalarga asos solgan. U kiritgan «Eyler burçaklari» mexanikada muhim örin tutadi. Qator ilmiy işlari analitik geometriya, qatorlar nazariyasi va topologiyaga oid (q. Eyler formulalari).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭЙЛЕР Леонард [1707.4(15)4, Базель, Швейцария — 1783.7(18).9, Петербург] — математик, механик ва физик олим, Петербург ФА аъзоси. Берлин ФА президенти (1759 йилдан). 1720—24 йилларда Базель (Швейцария) унтида ўқиб, математикадан И. Бернулли маърузаларини тинглаган. Петербург ФА да ишлаб, ФА билан илмий ало қаларни узмай Берлин ФАда ишлаган. Асосий илмий ишлари ўша давр математикасининг барча соҳаларига, механика, эластиклик назарияси, математик физика, оптика, музика назарияси, машиналар назарияси, баллистика, денгиз фани ва бошқаларга оид. Э.нинг осмон механикаси, туташ муҳитлар механикаси ва оптикадаги кашфиётлари салмоқли ўрин эгаллайди. Э. вариацион ҳисоб, сонлар назарияси, аналитик ва махсус функциялар назарияси, дифференциал тенгламалар назарияси ва сиртлар назарияси каби соҳаларга асос солган. У киритган «Эйлер бурчаклари» механикада муҳим ўрин тутади. Қатор илмий ишлари аналитик геометрия, қаторлар назарияси ва топологияга оид (қ. Эйлер формулалари).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.