Leptonlar
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 87–88-b. — ziyouz.com
Leptonlar (yun. leptos — yengil, kuçsiz) — özaro kuçli ta'sirlaşmaydigan elementar zarralar; ular faqat kuçsiz, elektromagnit va gravitatsi-on özaro ta'sirlarda iştirok etadi. Barça L. 1/2 spiniga ega, ya'ni ular fermionlar hisoblanib, Fermi — Dirak statistikasita böysunadi. 1975 y.gaça massasi protonning 0,12 massasidan kiçik bölgan, L.gina: — elektron, myuon, elektron va myuon neytrino, şuningdek, ularning antizarralari ma'lum bölgan. Elektron modda tarkibiga kiruvçi yagona barkaror lepton hisoblanadi. Pozitron moddadagi elektron b-n qöşilib, juda qisqa vaqtda annigilyatsiyalanadi, ya'ni fotonlar (ikkita yoki uçta)ga aylanadi. Tabiatda neytrino va antineytrinolar yadrolarning R-yemiriliş jarayonlarida va elementar zarralarning yemirilişidan hosil böladi. Ularning massasi nolga yaqin. Yadro reaktorlari neytrinolarning manbai hisoblanadi. Yangi ma'lumotlar protondan oğirroq L.ning mavjudligini körsatmoqda. Tarkibida L. bölgan elementar zarralarning bir holatdan ikkinçi holatga ötganda L. va antilepton sonlari orasidagi farq özgarmas kattalik bölib qoladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛЕПТОНЛАР (юн. leptos — енгил, кучсиз) — ўзаро кучли таъсирлашмайдиган элементар зарралар; улар фақат кучсиз, электромагнит ва гравитаци-он ўзаро таъсирларда иштирок этади. Барча Л. 1/2 спинига эга, яъни улар фермионлар ҳисобланиб, Ферми — Дирак статистикасита бўйсунади. 1975 й.гача массаси протоннинг 0,12 массасидан кичик бўлган, Л.гина: — электрон, мюон, электрон ва мюон нейтрино, шунингдек, уларнинг антизарралари маълум бўлган. Электрон модда таркибига кирувчи ягона баркарор лептон ҳисобланади. Позитрон моддадаги электрон б-н қўшилиб, жуда қисқа вақтда аннигиляцияланади, яъни фотонлар (иккита ёки учта)га айланади. Табиатда нейтрино ва антинейтринолар ядроларнинг Р-емирилиш жараёнларида ва элементар зарраларнинг емирилишидан ҳосил бўлади. Уларнинг массаси нолга яқин. Ядро реакторлари нейтриноларнинг манбаи ҳисобланади. Янги маълумотлар протондан оғирроқ Л.нинг мавжудлигини кўрсатмоқда. Таркибида Л. бўлган элементар зарраларнинг бир ҳолатдан иккинчи ҳолатга ўтганда Л. ва антилептон сонлари орасидаги фарқ ўзгармас катталик бўлиб қолади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.