Letsinlar
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 94-b. — ziyouz.com
Letsinlar (yun. lekithos — tuxum sariği), fosfatidilxolinlar — fosfolipidlarning asosiy fraksiyalaridan biri, xolin va diglitserid fosfat (fosfatid) kislotalarning efirlari. L. molekulalari glitserin, yoğ kislotalari (asosan, stearin, palmitin, olein va linol), fosfat kislota va xolin qoldiqlaridan tuzilgan. Gigroskopik, spirtda, etil va petroley efirlarida yaxşi eriydi, atsetonda erimaydi. Jonivorlar organizmida (jigar, sperma, qon, buyrak usti bezi, tuxum sariğida) va ösimliklarda (soya va kungaboqar uruğida, buğdoy boşoğida) mavjud. L.ning organizmdagi asosiy funksiyasi — biologik membranalar tuzilişida iştirok etişi. Bir qator L. sintez qilingan. Tibbiyotda qoramol miyasidan ekstraksiya yöli b-n olinadigan serebroletsitin köp qöllaniladi. Nerv sistemasi kasalliklarida, umumiy holsizlanişda, anemiyada içiladi. L. oziq-ovqat, töqimaçilik va atir-upa i.ç. sanoatida ham işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛЕЦИНЛАР (юн. lekithos — тухум сариғи), фосфатидилхолинлар — фосфолипидларнинг асосий фракцияларидан бири, холин ва диглицерид фосфат (фосфатид) кислоталарнинг эфирлари. Л. молекулалари глицерин, ёғ кислоталари (асосан, стеарин, пальмитин, олеин ва линол), фосфат кислота ва холин қолдиқларидан тузилган. Гигроскопик, спиртда, этил ва петролей эфирларида яхши эрийди, ацетонда эримайди. Жониворлар организмида (жигар, сперма, қон, буйрак усти бези, тухум сариғида) ва ўсимликларда (соя ва кунгабоқар уруғида, буғдой бошоғида) мавжуд. Л.нинг организмдаги асосий функцияси — биологик мембраналар тузилишида иштирок этиши. Бир қатор Л. синтез қилинган. Тиббиётда қорамол миясидан экстракция йўли б-н олинадиган церебролецитин кўп қўлланилади. Нерв системаси касалликларида, умумий ҳолсизланишда, анемияда ичилади. Л. озиқ-овқат, тўқимачилик ва атир-упа и.ч. саноатида ҳам ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.