Leykobirikmalar
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 69-b. — ziyouz.com
Leykobirikmalar - indigoid, xinoimin, antraxinon, oltingugurtli va b. böyagiçlarning qaytaruvçi muhitda olingan şakllari. Böyagiçlarning L.ga aylaniş jarayonida ulardagi qöş boğlar (S=O, C=NR, C=C) yoki oltingugurtli böyagiçlarda disulfid S—S boğlarning qaytarilişi natijasida aromatik qoldiqlardagi boğlar tavsifi özgaradi. Mas, xinoid halqalar benzoid körinişiga ötadi. Bu jarayon pirovardida böyagiçlarning rangi ham özgaradi. L.ning aksariyati suvda yaxşi eriydi, odatda, rangsiz yoki oç rangli böladi. Havodagi kislorod, RO2, C12, H2O2 ta'sirida L. oson oksidlanib boşlanğiç böyagiçlarga aylanadi. Ba'zi L., mas, leykoxinizarin, leyko-1,4 diaminoantraxinon boşlanğiç böyagiçlarga nisbatan reaksiyaga şiddatliroq kirişadi. Şu sababli kislotali va dispers böyagiçlar i.ç.da oraliq mahsulot sifatida foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛЕЙКОБИРИКМАЛАР - индигоид, хиноимин, антрахинон, олтингугуртли ва б. бўягичларнинг қайтарувчи муҳитда олинган шакллари. Бўягичларнинг Л.га айланиш жараёнида улардаги қўш боғлар (С=О, C=NR, C=C) ёки олтингугуртли бўягичларда дисульфид S—S боғларнинг қайтарилиши натижасида ароматик қолдиқлардаги боғлар тавсифи ўзгаради. Мас, хиноид ҳалқалар бензоид кўринишига ўтади. Бу жараён пировардида бўягичларнинг ранги ҳам ўзгаради. Л.нинг аксарияти сувда яхши эрийди, одатда, рангсиз ёки оч рангли бўлади. Ҳаводаги кислород, РЬО2, С12, Н2О2 таъсирида Л. осон оксидланиб бошланғич бўягичларга айланади. Баъзи Л., мас, лейкохинизарин, лейко-1,4 диаминоантрахинон бошланғич бўягичларга нисбатан реакцияга шиддатлироқ киришади. Шу сабабли кислотали ва дисперс бўягичлар и.ч.да оралиқ маҳсулот сифатида фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.