Leytmotiv
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 73-b. — ziyouz.com
Leytmotiv LEYTMOTIV, leytmavzu, leytohang (nem. Leitmotiv — yetakçi ohang) — musiqa asarida muayyan badiiy obrazning musiqiy in'ikosi sifatida bir neça marta takrorlanadigan ohang (kuy) iborasi, ba'zida butun kuy yoki garmonik (akkordlar) majmui. Musiqiy-sahnaviy asar (opera, balet, özbek musiqali dramasi va b.)larda, odatda, asosiy qahramonlar, şuningdek, muhim narsa (deylik — işq, dramaturgik konflikt va b.), muayyan hodisa yoki his-tuyğu va b.ning musiqiy ta'rifi sifatida işlatiladi. Yevropa musikasida 17-a.dan paydo bölib, 19-a.dan boşlab opera (K.M. Veber, M.Glinka, J.Bize, ayniqsa, R.Vagner, N.Rimskiy-Korsakov va b.), balet (A.Adan, L.Delib, ayniqsa, P.Çaykovskiy va b.), dasturli çolğu musiqa (G.Berlioz, R.Ştraus va b.)da keng joriy etilgan. Özbekiston kompozitorlik ijodiyotida turli kompozitorlar tomonidan bir obrazni (mas, Alişer Navoiyni — «Saraxbori Navo» orqali) gavdalantirişda L. tamoyillaridan foydalaniladi. L. ata-masi adabiyot asarlari taxlilida ham syujetning takrorlanadigan holatiga nisbatan, keng ma'noda esa — odam faoliyatining hukmron omili ma'nosida işlatiladi. Töxtasin Ğafurbekov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛЕЙТМОТИВ, лейтмавзу, лейтоҳанг (нем. Leitmotiv — етакчи оҳанг) — мусиқа асарида муайян бадиий образнинг мусиқий инъикоси сифатида бир неча марта такрорланадиган оҳанг (куй) ибораси, баъзида бутун куй ёки гармоник (аккордлар) мажмуи. Мусиқий-саҳнавий асар (опера, балет, ўзбек мусиқали драмаси ва б.)ларда, одатда, асосий қаҳрамонлар, шунингдек, муҳим нарса (дейлик — ишқ, драматургик конфликт ва б.), муайян ҳодиса ёки ҳис-туйғу ва б.нинг мусиқий таърифи сифатида ишлатилади. Европа мусикасида 17-а.дан пайдо бўлиб, 19-а.дан бошлаб опера (К.М. Вебер, М.Глинка, Ж.Бизе, айниқса, Р.Вагнер, Н.Римский-Корсаков ва б.), балет (А.Адан, Л.Делиб, айниқса, П.Чайковский ва б.), дастурли чолғу мусиқа (Г.Берлиоз, Р.Штраус ва б.)да кенг жорий этилган. Ўзбекистон композиторлик ижодиётида турли композиторлар томонидан бир образни (мас, Алишер Навоийни — «Сарахбори Наво» орқали) гавдалантиришда Л. тамойилларидан фойдаланилади. Л. ата-маси адабиёт асарлари тахлилида ҳам сюжетнинг такрорланадиган ҳолатига нисбатан, кенг маънода эса — одам фаолиятининг ҳукмрон омили маъносида ишлатилади. Тўхтасин Ғафурбеков.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.