Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Libos

    Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 102–103-b. — ziyouz.com

    Libos LIBOS, kostyum (ital. costume — odat) — teatrda — spektaklni bezaşning muhim vositalaridan biri. Rej. ning umumiy ğoyasi asosida yaratilayotgan sahna obrazini xarakterlaşda aktyorga kiydiriladigan kiyim, poyabzal, boş kiyim, zeb-ziynat va b. L. tanlaşda qahramonning xarakteri, jamiyatda tutgan mavqei va yoşi öz ak-sini topadi, obrazning psixologik va ijtimoiy mohiyatini oçişda asosiy örin tutadi. Grim va soç turmagi L.ni töldiradi. L. teatr rassomi ijodining mustaqil sohasi bölib, unda rassom ötkir ijtimoiy, tarixiy, satirik, grotesk, fojiaviy, ertak va b. obrazlar dunyosini tasvirlaydi. L. qad. marosim va öyinlarda, qad va örta asr teatri, Şarq mumtoz tomoşalarida ham keng qöllanilgan. Teatr taraqqiyotining dastlabki körinişlarida va keyinçalik L. şartli xarakterda yoki öşa davrga mos zamonaviy kiyimni takrorlagan. Teatr L.i sohasidagi ğoyalar J. Molyer, D. Garrik, M. Volter, M. Salle, E. Zolya, A. Antuan kabi san'atkorlar, Meyningen teatri faoliyatida namoyon böldi va rivojlandi. Özbek teatrida L.Abdullayeva, T.Brim, N.Valdenberg, X..Ikromov, B.Kim, M.Musayev, T.Şorahimov, Ş.Şorahimov va b. maşhur L. ustalaridir.

    Kinoda L. yaratişda yirik kurinişda beriladigan mayda detallarni tomoşabinga yetkazişda ssenariy hamda kinotasmaning öziga xos tomonlarini xisobga oliş talab etiladi. L. orqali filmning janri, davr va yönalişi aniklanadi. Film L.ini yaratişda rassomdan tarix ilmiga ega bölişi, ekran orqali tomoşabinga yetkaziladigan mazmun (ifodalilik)ga alohida e'tibor berişi, ijodiy fantaziya va did, kiyim modelini tuziş san'atini mukammal egallaşi va b. talab etiladi.

    Mohina Aşirova.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ЛИБОС, костюм (итал. costume — одат) — театрда — спектаклни безашнинг муҳим воситаларидан бири. Реж. нинг умумий ғояси асосида яратилаётган саҳна образини характерлашда актёрга кийдириладиган кийим, пойабзал, бош кийим, зеб-зийнат ва б. Л. танлашда қаҳрамоннинг характери, жамиятда тутган мавқеи ва ёши ўз ак-сини топади, образнинг психологик ва ижтимоий моҳиятини очишда асосий ўрин тутади. Грим ва соч турмаги Л.ни тўлдиради. Л. театр рассоми ижодининг мустақил соҳаси бўлиб, унда рассом ўткир ижтимоий, тарихий, сатирик, гротеск, фожиавий, эртак ва б. образлар дунёсини тасвирлайди. Л. қад. маросим ва ўйинларда, қад ва ўрта аср театри, Шарқ мумтоз томошаларида ҳам кенг қўлланилган. Театр тараққиётининг дастлабки кўринишларида ва кейинчалик Л. шартли характерда ёки ўша даврга мос замонавий кийимни такрорлаган. Театр Л.и соҳасидаги ғоялар Ж. Мольер, Д. Гаррик, М. Вольтер, М. Салле, Э. Золя, А. Антуан каби санъаткорлар, Мейнинген театри фаолиятида намоён бўлди ва ривожланди. Ўзбек театрида Л.Абдуллаева, Т.Брим, Н.Вальденберг, Х..Икромов, Б.Ким, М.Мусаев, Т.Шораҳимов, Ш.Шораҳимов ва б. машҳур Л. усталаридир.

    Кинода Л. яратишда йирик куринишда бериладиган майда деталларни томошабинга етказишда сценарий ҳамда кинотасманинг ўзига хос томонларини хисобга олиш талаб этилади. Л. орқали фильмнинг жанри, давр ва йўналиши аникланади. Фильм Л.ини яратишда рассомдан тарих илмига эга бўлиши, экран орқали томошабинга етказиладиган мазмун (ифодалилик)га алоҳида эътибор бериши, ижодий фантазия ва дид, кийим моделини тузиш санъатини мукаммал эгаллаши ва б. талаб этилади.

    Моҳина Аширова.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.