Lidiya
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 115–116-b. — ziyouz.com
Lidiya — Kiçik Osiyoning ğarbidagi tarixiy viloyat. Asosan, Germ va Meandr daryolari vodiysida joylaşgan. M. orqali Şarqqa muhim savdo yöllari ötgan. Lidiyaliklar Kiçik Osiyoga köçib kelgan turli elatlar ta'siriga uçramay, an'anaviy turmuş tarzlarini saqlab qolişgan. Frigiya davlati parçalangaç, lidiyaliklarning roli kuçaygan. Ular kimmeriylarniit hukmronligidan xalos bölib, azaldan savdo va madaniy aloqada bölib kelgan Kiçik Osiyoning ğarbiy qirğoğida joylaşgan yunon şaharlarini böy-sundirganlar. Sardi ş. L.ning poytaxti, hukmron sulola esa — Mermnadlar bölgan (podşoxlar Giges, Aliatt, Krez). Bu sulola vakillari öz hokimiyatlarini Kiçik Osiyoning şarqiga, Galis daryosiga qadar yoyganlar. 547 y. forslar şohi Kir II L. podşosi Krezni mağlubiyatga uçratgan va L. Axomaniylar davlatinnit satrapiyasiga aylangan. L. zodagonlari savdo munosabatlari juda taraqqiy etganligi va mamlakatda boy oltin konlari mavjudligi tufayli ulkan boylikka ega bölişgan. Tarixda lidiyaliklar birinçi bölib tanga zarb etişgan — deb hisoblanadi. Mil. av. 334 y. L. Aleksandr saltanati, Salavkiylar davlati, Pergam va Rim imperiyasi tarkibiga (Osiyo viloyatining bir qismini taşkil etgan) kirgan. Gerodotning yozişiça, lidiyaliklarning bir qismi Etruriyaga köçib ketgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛИДИЯ — Кичик Осиёнинг ғарбидаги тарихий вилоят. Асосан, Герм ва Меандр дарёлари водийсида жойлашган. М. орқали Шарққа муҳим савдо йўллари ўтган. Лидияликлар Кичик Осиёга кўчиб келган турли элатлар таъсирига учрамай, анъанавий турмуш тарзларини сақлаб қолишган. Фригия давлати парчалангач, лидияликларнинг роли кучайган. Улар киммерийларниит ҳукмронлигидан халос бўлиб, азалдан савдо ва маданий алоқада бўлиб келган Кичик Осиёнинг ғарбий қирғоғида жойлашган юнон шаҳарларини бўй-сундирганлар. Сарди ш. Л.нинг пойтахти, ҳукмрон сулола эса — Мермнадлар бўлган (подшохлар Гигес, Алиатт, Крез). Бу сулола вакиллари ўз ҳокимиятларини Кичик Осиёнинг шарқига, Галис дарёсига қадар ёйганлар. 547 й. форслар шоҳи Кир II Л. подшоси Крезни мағлубиятга учратган ва Л. Ахоманийлар давлатиннит сатрапиясига айланган. Л. зодагонлари савдо муносабатлари жуда тараққий этганлиги ва мамлакатда бой олтин конлари мавжудлиги туфайли улкан бойликка эга бўлишган. Тарихда лидияликлар биринчи бўлиб танга зарб этишган — деб ҳисобланади. Мил. ав. 334 й. Л. Александр салтанати, Салавкийлар давлати, Пергам ва Рим империяси таркибига (Осиё вилоятининг бир қисмини ташкил этган) кирган. Геродотнинг ёзишича, лидияликларнинг бир қисми Этрурияга кўчиб кетган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.