Lignin
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 115-b. — ziyouz.com
Lignin (lot lignum — daraxt, yoğoç) — tabiiy murakkab polimer modda. Mol. m. 1000 dan 150000 gaça, ziçligi 1250— 1450 kg/m3. Tomirli ösimliklarning hujayralarida böladi. L. hujayra qobiqlarida töplanib hujayrani yoğoçlantiradi va uni mustahkam qiladi. Keng bargli daraxtlar tarkibida 20— 30%, igna bargli daraxtlar tarkibida 50% gaça L. bor. L. molekulasi aromatik spirtlarning polimerlanişida hosil bölgan moddalardan iborat. L. sariqjigarrang amorf modda, suv va organik erituvçilarda erimaydi. L. quyidagiça hosil böladi: şikim kislota - fenilalanin - dolçin kislota - ferul kislota - koniferil spirt - L. L. sellyuloza va gidroliz sanoatida çiqindi mahsulot hisoblanadi. Yoqilği, donador faol kömir, ğovak ğişt, öğit, töldiruvçilar, mas, plastmassa i.ç.da xom aşyo sifatida işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛИГНИН (лот lignum — дарахт, ёғоч) — табиий мураккаб полимер модда. Мол. м. 1000 дан 150000 гача, зичлиги 1250— 1450 кг/м3. Томирли ўсимликларнинг ҳужайраларида бўлади. Л. ҳужайра қобиқларида тўпланиб ҳужайрани ёғочлантиради ва уни мустаҳкам қилади. Кенг баргли дарахтлар таркибида 20— 30%, игна баргли дарахтлар таркибида 50% гача Л. бор. Л. молекуласи ароматик спиртларнинг полимерланишида ҳосил бўлган моддалардан иборат. Л. сариқжигарранг аморф модда, сув ва органик эритувчиларда эримайди. Л. қуйидагича ҳосил бўлади: шиким кислота - фенилаланин - долчин кислота - ферул кислота - кониферил спирт - Л. Л. целлюлоза ва гидролиз саноатида чиқинди маҳсулот ҳисобланади. Ёқилғи, донадор фаол кўмир, ғовак ғишт, ўғит, тўлдирувчилар, мас, пластмасса и.ч.да хом ашё сифатида ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.