Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Likvatsiya

    Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 119-b. — ziyouz.com

    Likvatsiya (lot. liquatio — suyuqlaniş, eriş) — t-ra pasayganda bir jinsli suyuq magmaning bir-biriga aralaşmaydigan turliça tarkibli ikki eritmaga ajraliş jarayoni. Uşbu xamirga öxşaş suyuq magmaning kristallanişi natijasida tarkibi böyiça har xil mineral agregatlar (toğ jinslari va rudalar) hosil böladi, mas, asosiy magmadan sulfidli eritma ajralişi L. natijasidir. Ayrim olimlar (Levinson-Lessing, Deli, Niggli va b.) L.ni magmaning kristallanişigaça bölgan differensia-siyasining asosiy usullaridan biri deb hisoblaydilar, boşqalar (Belyankin, Greyg, Fogt va b.) eksperimental ma'lumotlarga asoslanib likvatsi-yali konlarni hosil bölişiga olib keladigan bu jarayon fakat sulfid silikatli erigan krrişmalardagina bölişi mumkin deb fikr yuritadilar.

    Silikatlar (ayniqsa, uçuvçi komponentlar — bor, suv, ftorga boy silikatlar)dagi L. hodisasini amerikalik (O.F.Tatl, J.Fridman) va rus geologlari (D.P.Grigoryev, O.A.Yesin, Ya.I.Olşanskiy va b.) tajribada aniqlaşgan. Özbekistondagi köpçilik toğ jinslari va foydali qazilma konlari L. natijasida paydo bölganligi aniklangan. Amerikalik olim E. Rodderning (1969) fikriça, Gavayi o.dagi bazaltlar va Oydagi vulkan jinslarining paydo bölişida L. muhim rol öynagan.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ЛИКВАЦИЯ (лот. liquatio — суюқланиш, эриш) — т-ра пасайганда бир жинсли суюқ магманинг бир-бирига аралашмайдиган турлича таркибли икки эритмага ажралиш жараёни. Ушбу хамирга ўхшаш суюқ магманинг кристалланиши натижасида таркиби бўйича ҳар хил минерал агрегатлар (тоғ жинслари ва рудалар) ҳосил бўлади, мас, асосий магмадан сульфидли эритма ажралиши Л. натижасидир. Айрим олимлар (Левинсон-Лессинг, Дэли, Ниггли ва б.) Л.ни магманинг кристалланишигача бўлган дифференциа-циясининг асосий усулларидан бири деб ҳисоблайдилар, бошқалар (Белянкин, Грейг, Фогт ва б.) экспериментал маълумотларга асосланиб ликваци-яли конларни ҳосил бўлишига олиб келадиган бу жараён факат сульфид силикатли эриган крришмалардагина бўлиши мумкин деб фикр юритадилар.

    Силикатлар (айниқса, учувчи компонентлар — бор, сув, фторга бой силикатлар)даги Л. ҳодисасини америкалик (О.Ф.Татл, Ж.Фридман) ва рус геологлари (Д.П.Григорьев, О.А.Есин, Я.И.Ольшанский ва б.) тажрибада аниқлашган. Ўзбекистондаги кўпчилик тоғ жинслари ва фойдали қазилма конлари Л. натижасида пайдо бўлганлиги аникланган. Америкалик олим Э. Роддернинг (1969) фикрича, Гавайи о.даги базальтлар ва Ойдаги вулкан жинсларининг пайдо бўлишида Л. муҳим роль ўйнаган.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.