Liman
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 121-b. — ziyouz.com
Liman (yun. limen — gavan, qöltiqça) — 1) qirğoqlari unça baland bölmagan, lekin köpinça tik qirğoqli, çöziq qöltiq. L. dengiz sohilining pasayib, tekisliklardagi daryo vodiylari va jarliklarning suv bosişidan hosil böladi. Köpinça daryo quyiliş joyining davomidan iborat. L. maydoni bir neça m2 dan önlab km2 ga çiqiş joyi dengizga tutaş yoki sayozlik b-n ajralgan böladi. Dunayning quyiliş joyidagi L. Girla deb ataladi. Azov va Qora dengizlarining şim. sohillarida L. köp. Bu yerlarda Hojibey, Dnepropetrovsk, Kuyalnik kabi katta L.lar bor. Köpinça, L.da mayda qum, alevrit va gil, şuningdek, organik moddalar töplanib, yonuvçi slanets, kömir, neft konlari va boksit yotqiziqlari hosil bölişi mumkin. Quruq iqlimli joylarda va materikdan çuçuk suv kam kelganda L. suvida tuzlar yoki tuzli loyqa çökib, şifobaxş balçiq paydo böladi; 2) RF Yevropa qismining qurğoqçil jan.-şarqiy rayonlaridagi sayoz kölmaklar. Bahorda L.ga qor-muz suvlari tölib, muvaqqat köllar hosil böladi, yozda esa qurib qoladi. Bunday L.lardan ötloq va xaydab ekin ekiladigan yer sifatida foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛИМАН (юн. limen — гавань, қўлтиқча) — 1) қирғоқлари унча баланд бўлмаган, лекин кўпинча тик қирғоқли, чўзиқ қўлтиқ. Л. денгиз соҳилининг пасайиб, текисликлардаги дарё водийлари ва жарликларнинг сув босишидан ҳосил бўлади. Кўпинча дарё қуйилиш жойининг давомидан иборат. Л. майдони бир неча м2 дан ўнлаб км2 га чиқиш жойи денгизга туташ ёки саёзлик б-н ажралган бўлади. Дунайнинг қуйилиш жойидаги Л. Гирла деб аталади. Азов ва Қора денгизларининг шим. соҳилларида Л. кўп. Бу ерларда Ҳожибей, Днепропетровск, Куяльник каби катта Л.лар бор. Кўпинча, Л.да майда қум, алеврит ва гил, шунингдек, органик моддалар тўпланиб, ёнувчи сланец, кўмир, нефть конлари ва боксит ётқизиқлари ҳосил бўлиши мумкин. Қуруқ иқлимли жойларда ва материкдан чучук сув кам келганда Л. сувида тузлар ёки тузли лойқа чўкиб, шифобахш балчиқ пайдо бўлади; 2) РФ Европа қисмининг қурғоқчил жан.-шарқий районларидаги саёз кўлмаклар. Баҳорда Л.га қор-муз сувлари тўлиб, муваққат кўллар ҳосил бўлади, ёзда эса қуриб қолади. Бундай Л.лардан ўтлоқ ва хайдаб экин экиладиган ер сифатида фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.