Lingvistik geografiya
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 128-b. — ziyouz.com
Lingvistik geografiya LINGVISTIK GEOGRAFIYA, dialektografiya — dialektologiyaning bir bölimi, unda lahja va şevalarga xos lisoniy unsurlar va hodisalarning hududiy tarqalişi örganiladi. L. g. ma'lum hududda tar kalgan til xrdisalari (tovuşlar, grammatik şakllar, sözlar)ni aniqlaydi, hududiy til xususiyatlarini xalq tarixi, til tarixi b-n boğliq holda qiyoslab, tuşuntirib, ma'lum til qodisalarining örni va tarqaliş çegarasini atlas va xaritalar orqali ifodalaydi. Xarita ham, atlas ham L.g.ning ifoda vositasi bölib, uning asosiy maqsadi tilning taraqqiyot qonuniyatlari va yöllarini, aniq bir lahjaning paydo bölişi va mavjudligining sabablarini, şuningdek, şeva xususiyatlarining adabiy tilga bölgan munosabati va özaro munosabati masalalarini tuşuntirib berişdir. L.g. 19-a.ning örtalarida paydo böldi. Özbekistonda esa lingvogeografik usulda şevalarni örganiş 1940-y.larda boşlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛИНГВИСТИК ГЕОГРАФИЯ, диалектография — диалектологиянинг бир бўлими, унда лаҳжа ва шеваларга хос лисоний унсурлар ва ҳодисаларнинг ҳудудий тарқалиши ўрганилади. Л. г. маълум ҳудудда тар калган тил хрдисалари (товушлар, грамматик шакллар, сўзлар)ни аниқлайди, ҳудудий тил хусусиятларини халқ тарихи, тил тарихи б-н боғлиқ ҳолда қиёслаб, тушунтириб, маълум тил қодисаларининг ўрни ва тарқалиш чегарасини атлас ва хариталар орқали ифодалайди. Харита ҳам, атлас ҳам Л.г.нинг ифода воситаси бўлиб, унинг асосий мақсади тилнинг тараққиёт қонуниятлари ва йўлларини, аниқ бир лаҳжанинг пайдо бўлиши ва мавжудлигининг сабабларини, шунингдек, шева хусусиятларининг адабий тилга бўлган муносабати ва ўзаро муносабати масалаларини тушунтириб беришдир. Л.г. 19-а.нинг ўрталарида пайдо бўлди. Ўзбекистонда эса лингвогеографик усулда шеваларни ўрганиш 1940-й.ларда бошланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.