Liparit
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 135-b. — ziyouz.com
Liparit (Italiyaning Lipari o.lari nomidan) — kaynotip effuziv toğ jinsi. Kimyoviy tarkibi granitga öxşaş. L. lava oqimi, vulkan gumbazi, vulkan kuli yiğindisi va ignimbrit qatlamlari körinişida uçraydi. L.ning şişaga boy, deyarli töla kristallangan, porfir xolli xillari bor. Rangi kulrang, oqiş-kulrang, ba'zi bir turlari qizğişroq. L. qattiq, ziçligi 2140—2590 kg/m3. Mineralogik tarkibi — 42% kaliy şpati (sandi-na), 23% — plagioklaz (ortoklaz), 33% — kvars, 2% — biotit. Aksessor mi-nerallardan apatit uçraydi.
Italiya (Lipari va Sardiniya o.lari), AQŞ (San-Fransisko, Arizona, Jan. Kolorado, Alyaska), Meksika, Fransiya (Overn), Yangi Zelandiyada tarqalgan. Özbekistonda Qurama, Boysun toğlarida uçraydi. Yöllarni asfaltlaş va quriliş materiali sifatida işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛИПАРИТ (Италиянинг Липари о.лари номидан) — кайнотип эффузив тоғ жинси. Кимёвий таркиби гранитга ўхшаш. Л. лава оқими, вулкан гумбази, вулкан кули йиғиндиси ва игнимбрит қатламлари кўринишида учрайди. Л.нинг шишага бой, деярли тўла кристалланган, порфир холли хиллари бор. Ранги кулранг, оқиш-кулранг, баъзи бир турлари қизғишроқ. Л. қаттиқ, зичлиги 2140—2590 кг/м3. Минералогик таркиби — 42% калий шпати (санди-на), 23% — плагиоклаз (ортоклаз), 33% — кварц, 2% — биотит. Акцессор ми-нераллардан апатит учрайди.
Италия (Липари ва Сардиния о.лари), АҚШ (Сан-Франциско, Аризона, Жан. Колорадо, Аляска), Мексика, Франция (Овернь), Янги Зеландияда тарқалган. Ўзбекистонда Қурама, Бойсун тоғларида учрайди. Йўлларни асфальтлаш ва қурилиш материали сифатида ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.