Lipetsk viloyati
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 136-b. — ziyouz.com
Lipetsk viloyati - RFdagi viloyat. 1954 y. 6 yanv.da taşkil etilgan. Mayd. 24,1 ming km2. Aholisi 1247,8 ming kişi (1998), asosan, ruslar yaşaydi. Şaharliklar 64%. 18 tumanga bölingan, 8 şahar, 5 şaharça bor (2001). Markazi — Lipetsk ş.
L. v. Şarqiy Yevropa tekisligining markazida. Don daryosining yuqori havzasida joylaşgan. Yer yuzasi tölqinsimon tekislik. Daryo vodiylari va jarliklar b-n öyilgan. Foydali kazil-malari: temir rudasi, flyus va texnologik ohaktoşlar, ötga çidamli gil, kvars qumlari, torf. Lipetsk yaqinida mineral buloklar va şifobaxş balçiqlar bor. Iklimi mö'tadil kontinental. Yanv.ning örtaça t-rasi — 10°, iyulniki 19°. Yillik yoğin 500 mm. Vegetatsiya davri 180—185 kun. Asosiy daryosi Don va uning irmoklari: (Sosna, Krasivaya Meça, Voronej). Tuproqlari qoratuproq, sur va töq sur örmon tuproqlari, botqoq va torf tuproqlar.
L. v. sanoatining asosiy tarmoqlari: qora metallurgiya (çöyan, pölat, prokat), maşinasozlik va metallsozlik (metall qirquvçi stanoklar, traktorlar, sanitariya-texnika jihozlari), kimyo (smola, lok, azot öğitlari), oziq-ovqat (şakarqand, spirt, kraxmal, konserva, oziq-ovqat konsentratlari, sabzavot quritiş, sut-yoğ, göşt-parrandaçilik k-tlari) sanoatlari. Kuriliş materiallari işlab çiqariladi. Temir-beton buyumlari z-di (Yelets, Lipetsk, Dankov, Gryazi) va b. bor. Mebel (Yelets), poyabzal (Lipetsk), tikuvçilik (Yelets, Lipetsk, Usman) korxonalari va b. mavjud.
Q.x. ğalla ekinlari, kungaboqar, qand lavlagi, kartoşka yetiştirişga va sut-göşt çorvaçiligiga ixtisoslaşgan. Bugdoy, javdar, greçixa, maxorka, sabzavot ekinlari ekiladi. Koramol, çöçqa, qöy, parranda boqiladi. T.y., avtomobil transporti bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛИПЕЦК ВИЛОЯТИ - РФдаги вилоят. 1954 й. 6 янв.да ташкил этилган. Майд. 24,1 минг км2. Аҳолиси 1247,8 минг киши (1998), асосан, руслар яшайди. Шаҳарликлар 64%. 18 туманга бўлинган, 8 шаҳар, 5 шаҳарча бор (2001). Маркази — Липецк ш.
Л. в. Шарқий Европа текислигининг марказида. Дон дарёсининг юқори ҳавзасида жойлашган. Ер юзаси тўлқинсимон текислик. Дарё водийлари ва жарликлар б-н ўйилган. Фойдали казил-малари: темир рудаси, флюс ва технологик оҳактошлар, ўтга чидамли гил, кварц қумлари, торф. Липецк яқинида минерал булоклар ва шифобахш балчиқлар бор. Иклими мўътадил континентал. Янв.нинг ўртача т-раси — 10°, июлники 19°. Йиллик ёғин 500 мм. Вегетация даври 180—185 кун. Асосий дарёси Дон ва унинг ирмоклари: (Сосна, Красивая Меча, Воронеж). Тупроқлари қоратупроқ, сур ва тўқ сур ўрмон тупроқлари, ботқоқ ва торф тупроқлар.
Л. в. саноатининг асосий тармоқлари: қора металлургия (чўян, пўлат, прокат), машинасозлик ва металлсозлик (металл қирқувчи станоклар, тракторлар, санитария-техника жиҳозлари), кимё (смола, лок, азот ўғитлари), озиқ-овқат (шакарқанд, спирт, крахмал, консерва, озиқ-овқат концентратлари, сабзавот қуритиш, сут-ёғ, гўшт-паррандачилик к-тлари) саноатлари. Курилиш материаллари ишлаб чиқарилади. Темир-бетон буюмлари з-ди (Елец, Липецк, Данков, Грязи) ва б. бор. Мебель (Елец), пойабзал (Липецк), тикувчилик (Елец, Липецк, Усмань) корхоналари ва б. мавжуд.
Қ.х. ғалла экинлари, кунгабоқар, қанд лавлаги, картошка етиштиришга ва сут-гўшт чорвачилигига ихтисослашган. Бугдой, жавдар, гречиха, махорка, сабзавот экинлари экилади. Корамол, чўчқа, қўй, парранда боқилади. Т.й., автомобиль транспорти бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.