Litiy organik birikmalar
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 153–154-b. — ziyouz.com
Litiy organik birikmalar - tuzilişida uglerod-litiy boği bölgan birikmalar. Alifatik L. b. rangsiz kristall modda (CH3Li va C2H5Li), haydalmaydigan qovuşoq suyuqlik (C7H15Li, CgH|7Li, C,H,,Li, Cl0H2,Li, CuH23Li, Cl2HHLi) yoki mumsimon moddalar (yuk saqlari). Alifatik L. b. (CH3Li dan taşqari) uglevodorodlar va efirlarda yaxşi eriydi. Aromatik L. b. oq yoki sarğiş kristall moddalar; efirlarda eriydi. Uglevodorodlarda erimaydi. Reaksiyaga juda faol kirişadi; kimyoviy faolligi magniyorganik birikmalardan ustun. Karbonat angidrid, kislorod va namlik ta'sirida buziladi. Şuning uçun hamma re-aksiyalar azot yoki argon atmosferasida ötkaziladi. L. b. suv, spirt, kislotalar va b. ta'sirida parçalanadi. Litiy metalini xlorli va bromli alkillar b-n özaro ta'sir ettirib yoki litiyni simoborganik birikmalar b-n birga qizdirib olinadi. L. b. almaşiniş reaksiyalarida, divinilni polimerlaşda işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛИТИЙ ОРГАНИК БИРИКМАЛАР - тузилишида углерод-литий боғи бўлган бирикмалар. Алифатик Л. б. рангсиз кристалл модда (CH3Li ва C2H5Li), ҳайдалмайдиган қовушоқ суюқлик (C7H15Li, CgH|7Li, C,H,,Li, Cl0H2,Li, CuH23Li, Cl2HHLi) ёки мумсимон моддалар (юк сақлари). Алифатик Л. б. (CH3Li дан ташқари) углеводородлар ва эфирларда яхши эрийди. Ароматик Л. б. оқ ёки сарғиш кристалл моддалар; эфирларда эрийди. Углеводородларда эримайди. Реакцияга жуда фаол киришади; кимёвий фаоллиги магнийорганик бирикмалардан устун. Карбонат ангидрид, кислород ва намлик таъсирида бузилади. Шунинг учун ҳамма ре-акциялар азот ёки аргон атмосферасида ўтказилади. Л. б. сув, спирт, кислоталар ва б. таъсирида парчаланади. Литий металини хлорли ва бромли алкиллар б-н ўзаро таъсир эттириб ёки литийни симоборганик бирикмалар б-н бирга қиздириб олинади. Л. б. алмашиниш реакцияларида, дивинилни полимерлашда ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.