Litiy rudalari
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 153-b. — ziyouz.com
Litiy rudalari - tarkibidagi litiyning konsentratsiyasi ajratib oliş iqtisodiy jihatdan foydali darajada bölgan tabiiy mineral hosilalar. Litiyning uşbu rudalardagi ma'lum bölgan 40 dan ortiq minerallari qatoriga spodumen, petalit, lepidolit, ambligonit, sinnvaldit va b. kiradi. Odatda, bu xildagi rudalar toğ jinslarini greyzenlanişi va pegmatitlarni taşkil topiş jarayonlarida yuzaga keladi. Rudalaniş masştablari va konning yuzaga keliş şaroitlari böyiça ham dunyoda noyob bölgan Şavozsoy koni 1970 y.da Toşkent yaqinida oçilgan. L.r. kora slanetsli, xususan, organik moddalar (uglerod-kremniy karbonatli alevrolitlar va b.) b-n töyingan vulkanogen çökindi formatsiyalardan iborat böladi. Rudalar postmagmatik jarayonlar b-n bog-liq holda 500—700° t-rada 3—7 km çuqurlikda hosil böladi. Litiy oksidi zaxirasi 165 ming t dan ortiq, rubidiy oksidi 16 ming t, seziy oksidi 7 ming t ni taşkil etadi. Litiy oksi-dining toğ jinslaridagi örtaça miqdori 0,4—06% ga teng. Gidroslyudamon-tmorillonit, fengit va polilitionit, litiy minerallari hisoblanadi. L.r. konlarining barçasi amalda kompleks konlardir. Litiydan taşqari bir qança qimmatbaho komponentlar ajratib olinadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛИТИЙ РУДАЛАРИ - таркибидаги литийнинг концентрацияси ажратиб олиш иқтисодий жиҳатдан фойдали даражада бўлган табиий минерал ҳосилалар. Литийнинг ушбу рудалардаги маълум бўлган 40 дан ортиқ минераллари қаторига сподумен, петалит, лепидолит, амблигонит, циннвальдит ва б. киради. Одатда, бу хилдаги рудалар тоғ жинсларини грейзенланиши ва пегматитларни ташкил топиш жараёнларида юзага келади. Рудаланиш масштаблари ва коннинг юзага келиш шароитлари бўйича ҳам дунёда ноёб бўлган Шавозсой кони 1970 й.да Тошкент яқинида очилган. Л.р. кора сланецли, хусусан, органик моддалар (углерод-кремний карбонатли алевролитлар ва б.) б-н тўйинган вулканоген чўкинди формациялардан иборат бўлади. Рудалар постмагматик жараёнлар б-н бог-лиқ ҳолда 500—700° т-рада 3—7 км чуқурликда ҳосил бўлади. Литий оксиди захираси 165 минг т дан ортиқ, рубидий оксиди 16 минг т, цезий оксиди 7 минг т ни ташкил этади. Литий окси-дининг тоғ жинсларидаги ўртача миқдори 0,4—06% га тенг. Гидрослюдамон-тмориллонит, фенгит ва полилитионит, литий минераллари ҳисобланади. Л.р. конларининг барчаси амалда комплекс конлардир. Литийдан ташқари бир қанча қимматбаҳо компонентлар ажратиб олинади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.