Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Litiyning asosiy birikmalari

    Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 152–153-b. — ziyouz.com

    Litiyning asosiy birikmalari LITIYNING ASOSIY BIRIKMALARI. Litiy gidrid , LiH — rangsiz kristall. Suyuklaniş t-rasi 692° (inert atmosferada): ziçligi 776 kg/m3. Sanoatda L. g., şuningdek, deyterid LD suyuk, L.ni toza vodorod (yoki D2), b-n 630—730°da bevosita gidrirlab olinadi. Vodorod va yoqilği olişda, sintezda işlatiladi.

    Litiy gidroksid, LiOH — rangsiz kristall; ziçligi 1440 kg/m1, suyuklaniş t-rasi 473°. 1000° da Li2O va H2O ga parçalanadi. Konsentratlangan eritmalar odatdagi t-rada şişa va çinnini, qizdirilganda köpgina metallarni (nikel, oltin va kumuşdan boşqa) yemiradi. L. va uning oksidlarini suvda eritib va b. usullarda olinadi. Işqorli akkumulyatorlarda, stearat, oleat va palmitat kabi birikmalarini olişda va pro-tivogazlarda, suv osti kemalarida, aeroport va samolyotlarda karbonat an-gidridni yutuvçi vosita sifatida işlatiladi.

    Litiy karbonat, Li2CO3 — rangsiz kristall; ziçligi 2111 kg/m3, suyuklaniş t-rasi 732°, bundan yuqori t-rada parçalanadi. Suvda oz eriydi. Sanoatda potaş, köpinça, sodani L. tuzlari eritmasiga ta'sir ettirib olinadi. Pirotexnikada, kora metal-lurgiyada, şişa va sopol buyumlar, plastmassalar va b. i. ç. da qöllaniladi.

    Litiy oksid, Li2O — rangsiz kristall; ziçligi 2013 kg/m3, suyuklaniş t-rasi 1453°. 200°da havoda qizdirib olinadi. L. o. LiNO, ni 600°da (mis iştirokida), LiCO3 ni 700° da parçalaş yöli b-n ham olinadi. Maxsus şişalar olişda, sir, emallar va b. i. ç.da qöllaniladi.

    Litiy ftorid Ğ — rangsiz kristall; suyuklaniş t-rasi 849°, qaynaş t-rasi 1700°, ziçligi 2600 kg/m3, 1000° da buğlana boşlaydi. Suvda juda sekin, nitrat va sulfat kislotada oson eriydi. Metallarni eritiş va payvandlaşda, kislotaga çidamli şaffof şişa, emal va sirlar, lyuminofor va lazer materiallar i. ç.da qöllaniladi.

    Litiy xlorid, LiCl — rangsiz kristall; ziçligi 2070 kg/m3, suyuklaniş t-rasi 610°, qaynaş t-rasi 1382°. Suvda yaxşi eriydi. Litiy xlorid spirt va b. organik erituvçilarda erişi b-n NaCl va KC1 dan farq qiladi. Xavoni konditsiyalaşda, organik sintezda, fotoreagentlar i. ç.da, batareya va flyuslar tayyorlaşda qöllaniladi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ЛИТИЙНИНГ АСОСИЙ БИРИКМАЛАРИ. Литий гидрид , LiH — рангсиз кристалл. Суюкланиш т-раси 692° (инерт атмосферада): зичлиги 776 кг/м3. Саноатда Л. г., шунингдек, дейтерид LD суюк, Л.ни тоза водород (ёки D2), б-н 630—730°да бевосита гидрирлаб олинади. Водород ва ёқилғи олишда, синтезда ишлатилади.

    Литий гидроксид, LiOH — рангсиз кристалл; зичлиги 1440 кг/м1, суюкланиш т-раси 473°. 1000° да Li2O ва Н2О га парчаланади. Концентратланган эритмалар одатдаги т-рада шиша ва чиннини, қиздирилганда кўпгина металларни (никель, олтин ва кумушдан бошқа) емиради. Л. ва унинг оксидларини сувда эритиб ва б. усулларда олинади. Ишқорли аккумуляторларда, стеарат, олеат ва пальмитат каби бирикмаларини олишда ва про-тивогазларда, сув ости кемаларида, аэропорт ва самолётларда карбонат ан-гидридни ютувчи восита сифатида ишлатилади.

    Литий карбонат, Li2CO3 — рангсиз кристалл; зичлиги 2111 кг/м3, суюкланиш т-раси 732°, бундан юқори т-рада парчаланади. Сувда оз эрийди. Саноатда поташ, кўпинча, содани Л. тузлари эритмасига таъсир эттириб олинади. Пиротехникада, кора метал-лургияда, шиша ва сопол буюмлар, пластмассалар ва б. и. ч. да қўлланилади.

    Литий оксид, Li2O — рангсиз кристалл; зичлиги 2013 кг/м3, суюкланиш т-раси 1453°. 200°да ҳавода қиздириб олинади. Л. о. LiNO, ни 600°да (мис иштирокида), LiCO3 ни 700° да парчалаш йўли б-н ҳам олинади. Махсус шишалар олишда, сир, эмаллар ва б. и. ч.да қўлланилади.

    Литий фторид Ғ — рангсиз кристалл; суюкланиш т-раси 849°, қайнаш т-раси 1700°, зичлиги 2600 кг/м3, 1000° да буғлана бошлайди. Сувда жуда секин, нитрат ва сульфат кислотада осон эрийди. Металларни эритиш ва пайвандлашда, кислотага чидамли шаффоф шиша, эмал ва сирлар, люминофор ва лазер материаллар и. ч.да қўлланилади.

    Литий хлорид, LiCl — рангсиз кристалл; зичлиги 2070 кг/м3, суюкланиш т-раси 610°, қайнаш т-раси 1382°. Сувда яхши эрийди. Литий хлорид спирт ва б. органик эритувчиларда эриши б-н NaCl ва КС1 дан фарқ қилади. Хавони кондициялашда, органик синтезда, фотореагентлар и. ч.да, батарея ва флюслар тайёрлашда қўлланилади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.